Posted in Uncategorized

Լույսի բեկում․ լույսի բեկաման օրենք

Անհամասեռ միջավայրում  լուսը տարածվում է ոչ  ուղղագիծ։

Լույսի ճառագայթի  ուղղության  փոփոխությունը  մի միջավայրից  մյուսն անցնելիս  կոչվում է բեկում։

Երբ լույսն օդից  անցնում է ջուր  ապա sina/sinb=1.33։Այլ նութեի համար  այդ հարաբերությունն  ունի ուրիշ արժեք։Սակայն  յուրաքանչուր  թափանցիկ նյութի համար ,երբ  լույսն օդից անցնում է նյութի մեջ ապա  sina/sinb հարաբերությունն մնում է ափոփոխ։ Հետևաբար՝ այն  նյութի բնութագիր է ,որն անվանում են  բեկման ցուցիչ։  Եթե նյութի  բեկման ցուցիչը  նշանակենք n-ով  ապա կարելի է գրել որ  sina/sinb=n երբ լույսն օդից անցնում է նյութի  մեջ։

Լուսը օդից  որևէ միջավայր անցնում է  այնպես որ, բեկված ճառագայթը մնում է  անկման բարդության մեջ։ Անկման անկյան սինոուսի  հարաբերությունը   բեկման անկյան սինուսին ,անկախ անկման անկյունից  այդ միջավայրի  համար հաստատուն է։

sina:sinb=n=const

Լույսի բեկման օրենքը հայտնաբերել է հոլանդացի ֆիզիկոս  Վիլեբրորդ Սնելիուսը։

Հայտնի է որ երկրի մթնոլորտն  անհամասեռ է և բացի այդ   նրա բեկման ցուցիչն  փոքր-ինչ մեծ է մեկից։Հետևաբար լույսը մթնոլորտում ծարատվում է  ոչ ուղղագիծ. լույսի ճառագայթն կլորանում  է։Այս երևույթը  կոչվում է լույսի  ռեֆրակցիա։

Ռեֆրակցիայի հետևանքով  հորիզոնի մոտ  երկնային լուսատուները  մեզ երևում են փոքր-ինչ բարձր քան իրակաում։

Մթնոլորտի խտություն  ժամանակ առ ժամանակ փոխվում է  ուստի ժամանակի ընթացքում  փոխվում է  նաև  մթնոլորտի բեկման ցուցիչը։Դրա հետևանքով աստղից դեպի մեզ եկող  լույսի ճառագայթի՝ռեֆրակիցիայով պայմանավորված  կորացումն  անընդհատ  փոխվում է։

Մթնոլորտի մերձերկրյա  շերտերում օդի խտության փոփոխություների  հետևանքով առաջանում է օդատեսիլ։

Օդատեսիլները սովորաբար առաջանում են  այնպիսի  ընդարձակ և հարթ վայրերում, որտեղ երկրի մակերևույթը  բավական տաք կամ սառն է օրինակ՝ անապատներում։

Posted in Հայոց լեզու

Առցանց ուսուցում մայրենիից 06.04.2020

Հետևյալ կապերը խմբավորեք ըստ շարադասության:
Առաջ, առթիվ, ի,  անկախ, հետ, մասին, առանց, համաձայն, սկսած, ըստ, մեջ, չափ, քան, առ, բացի, հանձին, պես, մինչև, համար, ի դեմս, նախքան, միջև, զատ, շուրջ, շնորհիվ, հանուն, վրա, որպես, փոխարեն, վերաբերյալ, չնայած, հեռու, հակառակ, մինչ, տակ, ներքո, նկատմամբ:

Ետադրությամբ կառույցները փոխարինեցեք հոմանիշ նախադրությամբ կառույցներով:
ա) հանգամանքներին չնայելով, օրինակ` չնայած հանգամանքներին
բ)  առյուծի պես- առյուծի նման
գ) հրամանի համաձայն- համաձայն հրամանի
դ) սովյալների օգտին-
ե) սկսելուց առաջ-մրնչև սկսելը
զ) հավատի համար-հանուն հավատի
է) այն մասին-առ այն
ը) թշնամիների դեմ-ընդեմ թշնամիների

Լրացրու բաց թողնված տառը կամ տառերը:

Երկիրը լեռնային էր: Երկնասլաց հսկաների անընդըատ շղթաներն իրենց բազմաթիվ ճյուղավորումներով կտրատել էին անհավասար մակերևույթը,մ կազմել մի հսկայական ցանց: Այդ ցանցի մեջ  սեղմվել էին խորին ձորեր, մթին հովիտներ: Նեղվածք էր: Դրանք բոլորը մի-մի գավառ էին ներկայացնում, որ բաշխված էին նախարարություններին: Միմյանցից բոլորովին անջատված էին, հաղորդակցությունից համարյա զուրկ էին: Լեռը նրանց մեջ  անմատչելի անբարտակ էր դրել:

Փակագծում  տրված բառերը տեղադրեցե’ք  բաց թողնված  տեղերում` գծերի փոխարեն ` ենթարկելով անհրաժեշտ   փոփոխությունների:


Ամառը     նա սիրում էր  նստել պատշգամբի   առաջ   փռված   պարտեզում,      որտեղով     անցնում  էր  մեծ առուն .այն գալիս էր ընդարձակ հովիտը շրջապատող սարերից    և   գնում  դեպի դաշտերը:

(սար, փռել,  ամառ, որտեղ)

Որքան  մոտենում  էինք,  այնքան ավելի նշմարելի   էին դառնում  գյուղի  տներն   ու այգիները,  երդիկներից ելնող   ծխի  սյուները:

(երդիկ, դառնալ, ծուխ, տուն)

Լիլիթի   վեր   սլացող   հոգին   չէր  երկնչում  ոչ մի   խոչնդոտից   ,   ձգտում   էր  դեպի երկնասլաց    սյուների նմանվող   ժայռերը,   տենչում  լեռների  երկնամերձ   բարձունքները  :

(սյուն, խոչընդոտ, սլանալ, բարձունք)

Posted in Անգլերեն

Distance learning exercises in English 15.03.2020

1. Read the text, translate the last passage into English:

One day a man went to see his doctor and said to him, ‘I’ve swallowed a horse, doctor, and I feel very ill.’

The doctor thought for a few seconds and then said, ‘All right, Mr. Lloyd, I’ll help you. Please lie down on this bed.’

The doctor’s nurse gave the man an injection, the man went to sleep, and the doctor went out quickly to look for a horse in the town. After half an hour he found one, borrowed it and took it into his office, so

when Mr. Lloyd woke up, it was there in front of him.

Translate

Մի օր  մարդը եկավ  տեսնելու իր բժշկին և ասաց նրան.

-Ես կուլ եմ տվել  ձիուն,բժիշկ  և ես վատ եմ զգում ինձ։

Բժիշկը  մի քանի վայրկայն մտածեց ,հետո ասաց.

-Լավ պարոն Լյոդ ես կոգնեմ ձեզ։ Խնդրում եմ պառկեք այս անկողնու վրա։

Բժիշկը տղամարդուն ներարկում կատարեց, և նա քնեց, և բժիշկը արագ գործի անցավ, որպեսզի հաներ ձիուն տղամարդու ստամոքսից: Կես ժամ անց նա վերջապես հանեց ձիուն պարոն Լլոյդի ստամոքսից և տարավ իր աշխատասենյակ այնպես, որ երբ պարոն Լլոյդը արթնանա, նրա ձին ուղիղ նրա առջև լինի։

— Ահա ձին, պարո՛ն Լոյդ,- ասաց բժիշկը,- ես հանել եմ նրան ձեր ստամոքսից և այն այլևս ձեզ չի անհանգստացնի:

Սկզբում պարոն Լոյդը ուրախացավ, բայց հետո կրկին նայեց ձիուն և ասաց.

— Բայց… բժի՛շկ, իմ ձին սպիտակ էր, իսկ այս մեկը շագանակագուն է:

Translate`

 Here’s the horse, Mr. Loyd, – said the doctor, – I took it out of your stomach and it won’t bother you any more.

At first Mr. Lloyd was glad, but then he looked at the horse again and said.

– But … doctor, my horse was white, and this one is brown.

    2. Use the verbs in the brackets in the correct tense form:

  1. He met his wife when he _worked_(work) in Brussels
  2. — My father  goes (go) to the bank. He’ll be back soon.
  3. My students __didnt listen___(not listen) when I gave the instructions.
  4. Gonzalo is thirsty! I _____gave______ (get) him a glass of water
  5. If it ___________ (not rain) we’d lie on the beach.

     3. Read the text, translate the last passage into English:

Miss Green was very fat. She weighed 100 kilos, and she was getting heavier every month, so she went to see her doctor.

He said, ‘You need a diet, Miss Green, and I’ve got a good one here.’ He gave her a small book and said, ‘Read this carefully and eat the things on page 11 every day. Then come back and see me in two weeks’ time.’

Miss Green came again two weeks later, but she wasn’t thinner: she was fatter. The doctor was surprised and said, ‘Are you eating the things on page 11 of the small book?’

‘Yes, doctor,’ she answered.

Translate`

Տիկին Գրինը շատ գեր էր: Նա կշռում էր 100 կիլոգրամ, և ամեն ամիս ավելի ծանր էր դառնում: Ուստի նա գնաց իր բժշկի մոտ:

Բժիշկը ասաց. – Դուք պետք է դիետա պահես, տիկին Գրին, – ասաց նա, – և ես լավ դիետայի միջոցեր ունեմ: Կարդա ամեն օր և ուշադիր և կեր այն ամենը, ինչ գրված է փոքրիկ գրքի 11- րդ էջում: Երկու շաբաթ անց արի ինձ մոտ:

Տիկին Գրինը կրկին եկավ երկու շաբաթ անց, բայց նա չէր նիհարել, այլ դարձել էր ավելի գեր: Երբ տիկին Գրինը գնաց բժշկի մոտ, բժիշկը զարմացավ և ասաց. ,,Դուք իրոք կերել եք այն ամենը, ինչ գրված էր փոքրիկ գրքի 11- րդ էջում:

,,Այո, բժիշկ, – պատասխանեց նա:

 

Հաջորդ օրը բժիշկը ճաշի ժամին այցելեց օրիորդ Գրինին: Օրիորդը շատ զարմացավ՝ տեսնելով նրան:

-Օրիո՛րդ Գրին,- ասաց բժիշկը,- ինչո՞ւ եք  կարտոֆիլ և հաց ուտում: Դրանք ձեր դիետայի մեջ չեն մտնում:

-Բայց, բժի՛շկ,- պատասխանեց օրիորդ Գրինը,- ես նախաճաշին եմ հետևել իմ դիետային: Սա իմ ճաշն է:

Translate`

Տիկին Գրինը շատ գեր էր: Նա կշռում էր 100 կիլոգրամ, և ամեն ամիս ավելի ծանր էր դառնում: Ուստի նա գնաց իր բժշկի մոտ:

Բժիշկը ասաց. – Դուք պետք է դիետա պահես, տիկին Գրին, – ասաց նա, – և ես լավ դիետայի միջոցեր ունեմ: Կարդա ամեն օր և ուշադիր և կեր այն ամենը, ինչ գրված է փոքրիկ գրքի 11- րդ էջում: Երկու շաբաթ անց արի ինձ մոտ:

Տիկին Գրինը կրկին եկավ երկու շաբաթ անց, բայց նա չէր նիհարել, այլ դարձել էր ավելի գեր: Երբ տիկին Գրինը գնաց բժշկի մոտ, բժիշկը զարմացավ և ասաց. ,,Դուք իրոք կերել եք այն ամենը, ինչ գրված էր փոքրիկ գրքի 11- րդ էջում:

,,Այո, բժիշկ, – պատասխանեց նա:

 4. Make the sentences Passive

  1. Letters —was delivery———by the postman at 8 every day. (deliver)
  2. This bag—was find———  in the  bus  yesterday(  find)
  3. This dress—can not  washed—- in hot  water  (can not  wash)
  4. _Repaired________your motorbike yet ( repair)
  5. The message  —will be send———tomorrow.( send)

5.Match the baby animals with their parents

1.bear                                a)kitten

2.cat                                     b)cub

3.deer                                  c)calf

4.cow                                   d)fawn

5.duck                                 e)gosling

6.goose                                f)duckling

7.pig                                    g)foal

8.horse                               h) piglet

1-b

2-a

3-d

4-c

5-f

6-e

7-h

8-g

 

 

Posted in Uncategorized

Ոսպնյակներ։Ոսպնյակի օպտիկական ուժ

Լույսի անդրադարձման և բեկման երևույթները օգտագործվում են լուսային ճառագայթների տարածման ուղղությունը փոխելու նպատակով՝ տարբեր օպտիկական սարքերում, ինչպիսիք են մանրադիտակըաստղադիտակըխոշորացույցըլուսանկարչական ապարատը։

Այդ բոլոր սարքերում լուսափնջի կառավարումը իրականացվում է նրանց կառուցվածքի ամենակարևոր մասի՝ ոսպնյակի միջոցով:

Ոսպնյակ է կոչվում թափանցիկ, սովորաբար ապակե մարմինը, որը երկու կողմից սահմանափակված է գնդային մակերևույթներով:

Ըստ իրենց ձևի՝ ոսպնյակները լինում են ուռուցիկ և գոգավոր:
Ուռուցիկ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավելի հաստ է, քան եզրերը:
Լինում են երկուռուցիկ  հարթուռուցիկ  գոգավոր-ուռուցիկ  ոսպնյակներ։
Գոգավոր են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավերի բարակ է, քան եզրերը:
Բարակ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասը (հաստությունը) զգալիորեն փոքր է նրանց սահմանափակող գնդային մակերևույթների շառավիղներից՝ dR
Այստեղ d-ն ոսպնյակի հաստությունն է, R1,R2-ը՝ գնդոլորտների շառավիղները:
Բարակ ոսպնյակների պայմանական նշաններն են՝
789.png
Կառուցման խնդիրներում հիմնականում ոսպնյակները ներկայացվում են այս պայմանական նշաններով:
Ոսպնյակի  օպտիկական ուժ  են անվանում  կիզկետային  հեռավորության  հակադաձ  մեծությունը։
Նշանակելով  օպծիկական ուժը D տառով  կարելի է գրել ՝
D=1:F
Օպտիկական ուժի միավորը  դիոպտրիան  է։ 1 դպտր է կոչվում  այն հավաքող ոսպնյակի  օպտիկական ուժը  որի կիզկետային ուժը 1մ ։
Ցրող ոսպնյակի օպտիկական ուժը  բացասական է ՝D<0:
Posted in Գրականոություն

Ես և կորոնավիրուսը

Քանի որ երկրում հայտարարվել է արտակարգ դրություն և դպրոցները փակ են ամբողջ օրս անցնում է տանը։ Ամբողջ օրվա ընթացքում գիրք եմ կարդում,ֆիլմեր եմ դիտում,  ամենակարևորը կատարում եմ տնային աշխատանքներս,  պատրաստվում եմ քնություներին ,ինչպես նաև օրվա ընթացքում  հետևում եմ նորություներին։Իմ կարծիքով բոլոր ընտալիքներում խուճապ կա սակայն մեք փորձում ենք  շատ խուճապի չմատնվել  և մտածում ենք,որ ամեն բան լավ է լինելու։Ես  շատ ուրախ եմ,որ մենք կարող ենք այսքան հեշտ լուծել հեռավար ուսուցման խնդիրը քանի որ ունեմ ընկերներ  ում դրոցներում հիմա մեծ խնդիր է իրականացնել հեռավար ուսուցումը քանի որ   ոչ աշակերտները ոչ ուսուցիչները չեն տիրապետում համակարգչին։Իսկ մեր կրթահամալիրում դա ընդհարապես խնդիր չէ և մեզ մոտ շատ հեշտությամբ են անցկացվում հեռավար ուսուցումը։

Posted in Հայոց լեզու

Առաջադրանք

Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ այն բայը, որը կրավորական վ  ածանց չունի։
1. կոտրվել, գրվել, ծարավել, հաղորդվել
2. սոսնձվել, սեղմվել, ներկվել, գրավել
3. խորովել, վաճառվել, գնահատվել, կրճատվել
4. շարվել, տպագրվել, բղավել, մթերվել
5. գլորվել, գովել, ձևավորվել, միավորվել:

Դո՛ւրս գրել հոդակապ ունեցող բառերը։
Հյուրախաղ, շաքարավազ, տնամերձ, օձաձուկ, լայնարձակ, մրգահյութ,որձանոթ, հողագունդ, արծաթագործ, լուսարձակ, նախշազարդ, ալրաղաց,

հայազգի, ծաղկափոշի, նույնարմատ, ծառատունկ, լողավազան, հորդաբուխ,
քարածուխ, գառնարած, մեղվաբույծ, ժամագործ, դիմաքանդակ, ծաղկաման,
սալահատակ, հորդառատ, մեծարժեք, միջանցիկ, եռավանկ, լեռնաշխարհ,
դրամարկղ, կավահող, երկանդամ, քաղցրահամ, սրատամ, ժպտադեմ,
հիշարժան, շաքարաման, գորգագործ, զովաշունչ, ցուցահանդես, քարանձավ,
ջրագռավ, լուսամուտ, զբոսավայր, հացաթխում։
Posted in Գրականոություն

Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի նամակը դստերը

Սիրելի  ճուտիկ.  շատ  լավ  է,  որ  դու  քեզ  լիովին  երջանիկ  ես  զգում,  բայց  դու  գիտես  նաև,  որ  ես  առանձնապես  չեմ  հավատում  երջանկությանը:  Դժբախտությանը՝  նույնպես:  Թե  մեկը,  թե  մյուսը  լինում  են  ներկայացումներում,  կինոներում  և  գրքերում,  իսկ  կյանքում  իրականում  դա  գոյություն  չունի:
Ես  հավատում  եմ  այն  բանին,  որ  ապրում  ես  այնպես,  որքան  դրան  արժանի  ես  (քո  տաղանդով  ու  մարդկային  հատկություններով),  իսկ  երբ  չես  անում  այն,  ինչ  պետք  է,  ապա  դրա  համար  հատուցում  ես  կրկնակի…
Եվ  այսպես,  ահա  քո  խենթ  հոր  խորհուրդները:  Ինչի  պետք  է  հասնել.  աշխատիր  համարձակ  լինել,  ողջախոհ,  կարողացիր  լավ  աշխատել  և  ձիու  թամբին  ամուր  մնալ:  Եվ  այսպես  շարունակ:

Ինչ  պետք  է  չանել.  մի  ձգտիր  դուր  գալ  ամենքին:  Անցյալի  մասին  մի  մտածիր,  ապագայի  մասին՝  նույնպես:  Եվ  այն  մասին,  թե  ինչ  կպատահի  քեզ,  երբ  հասունանաս:  Եվ  այն  մասին,  թե  ինչ-որ  մեկը  քեզ  ինչպես  կբնորոշի:  Հաջողությունների  և  անհաջողությունների  մասին՝  նույնպես,  եթե  դրանք  քո  մեղքով  չեն  կատարվում:  Ծնողներիդ  մասին  մի  մտածիր,  տղաների,  քո  հիասթափութունների  մասին՝  ևս:
Ինչի  մասին  պետք  է  մտածել.  Կյանքում  ի՞նչ  ձգտումներ  ունեմ,  ուրիշներից  լավն  եմ,  թե՞  վատը`  ա)  ուսման  մեջ,  բ)  մարդկանց  հասկանալու  և  նրանց  հետ  հաղորդակցվելու  հարցերում,  գ)  սեփական  մարմինը  տիրապետելու  ընդունակության  մեջ:
Սիրում  եմ  քեզ՝  Հայրիկ:

Հարցեր և առաջադրանքներ:
1.Մեկնաբանիր նամակը:

Ինձ  շատ դուր եկավ նամակը  իսկապես շտ ճիշտ էր գրված սակայն ամենաշատը դուր եկավ ինձ ,որ նապակի մեջ գրել էր մի մտածիր այն մասին թե  ինչ-որ մեկը քեզ ինչպեսգբնորոշի քանի, որ եթե միշտ  մտածես ուրիշների կարծիք մասին կսկսես ապրել  նրանց համար այլ ոչ ոթ քո։
2.Ի՞նչ տվեց քեզ ստեղծագործությունը.
ապրել  ներկայով
չմտածել, թե հետո ինչ կլինի
չկարևորել ուրիշի կարծիքը:
3.Ի՞նչ է երջանկությունը ըստ քեզ;

Իմ կարծիքով երջանկույունը դա այն  է երբ ընտանիքտ միշտ քեզ  հետ է,քո կողքին և օգնոււմ է դժվարին պահերին։։Նաև երջանկություն է լավ ընկերներ  ունենալը  քանի որ հիմա շատ դժվար է գտնել անկեծ ընկերների ովքեր միշտ քեզ հետ են անկեղծ են քեզ հետ։
4.Դու քեզ երջանիկ համարու՞մ ես:

Պատասխա՝Այո։
6.Համաձա՞յն ես, որ երջանկությունն ու դժբախտությունը միայն ֆիլմերում են լինում:
Իմ կարծիքով այո  քանի որ կյանքում լինում են դժվարություներ և երջանիկ պահեր։Դժավրության ժամանակ պետք է հավաքես բոլոր ուժերտ և հաղթահարես այն։

Posted in Հայոց լեզու

Առաջադրանք հայոց լեզվից

1.Խաղողի և հաղարջի ո՞ր մասը կվերցնեք, որ ապուրը համեղ ստացվի:

Պատասխան՝ Աղ։

2.Ըստ ձևաիմաստային դասակարգման՝ ի՞նչ տեսակ բառեր կան հետևյալ նախադասության մեջ. «Գնա  հորդ  ասա՝  հորդ  անձրևից  հորթը  թրջվեց»:
3. Ունկնդիր, ունկավոր, ունկնախից բառերից ո՞րը  «չի լսում»:

Պատասխան՝ունկնախից։
4. Ձար, գզաթ, ստև: Ի՞նչ է կոչվում մարդունը:
5. Այբուբենի ո՞ր տառից կետադրական նշան կկերտեք:
6. Մոգ, արատ, սաթ, ասա, ների աղտ, կերոն բառաշարքը հակառակ ուղղությամբ կարդալ որպես նախադասություն:

Պատասխան՝Գոմ տրա թասբ, ասա իրեն տղա նորեկ։
7. Ո՞ր բառն է ավելորդ  շարքում՝  տաբատ, քաղաք, դարան, կատակ, պարապ:

Պատասխան՝ դարան։
8. Շուշան, Հասմիկ, Աշխեն, Անթառամ, Նվարդ, Նունուֆար . ու՞մ  պարտեզից  դուրս  կհանեք:

Պատասխան Նվարդ։
9.
Ուղղել սխալը. «Հորի այծերից մեկն ընկավ հորանը»;
10.Առաջին մասս պարիսպ է, երկրորդս` ավերված քաղաք, միասին` մարդու հասակ:

Պատասխան՝ միջնահասակ։
11. Ո՞ր մրգի առաջին մասը դերանուն է, երկրորդը` թռչուն:
12.Ի՞նչ բնակավայր է, որի առաջին բաղաձայնը հանենք, կդառնա ուտելիք:

Պատասխան՝ գյուղ։

Posted in Uncategorized

Ինքնաստուգում

1. Ո՞ր քիմիական տարրի ատոմներն են մտնում թվարկված բոլոր նյութերի բաղադրությա մեջ. նատրիումի հիդրօքսիդ, օզոն, ածխածնի (IV) օքսիդ, ջուր, ազոտական  թթու, ծծմբի (VI օքսիդ

ա) ծծումբ

բ) քլոր

գ) թթվածին

դ) ածխածին

 

2. Օդում ֆոսֆորի այրման, ստացված ֆոսֆորի (V) օքսիդի ջրում լուծվելը և ֆոսֆորական թթվի չեզոքացումը նատրիումի հիդրօքսիդով ռեակցիաները ո՞ր տեսակին են համապատասխանում

ա) միացման, տեղակալման, փոխանակման

բ) միացման, փոխանակման

գ) փոխանակման, տեղակալման, միացման

դ) միացման, փոխանակման, տեղակալման

 

3. Թթվածնի քանի՞ ատոմ կա ալյումինի օքսիդի մեկ մոլեկուլում

ա) 4

բ) 1,806 . 1024

գ) 2

դ) 3

 

4. Ո՞ր շարքում են գրված միայն թթվային օքսիդների բանաձևեր

ա) CO2, Mn2O7,  P2O5, NO2

բ) Al2O3,  K2O,  SO3, CrO

գ) FeO, P2O3, N2O, BaO

դ) CrO3, CO, SrO, Cs2O

 

5. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ ամֆոտեր (երկդիմի) օքսիդների համար

ա) փոխազդում են միայն հիմքերի հետ

բ) փոխազդում են միայն թթուների հետ

գ) փոխազդում են և՛ հիմքերի, և՛ թթուների հետ

դ) չեն փոխազդում են ո՛չ հիմքերի, ո՛չ թթուների հետ

 

6. Որո՞նք են 1, 2, 3, 4 նյութերը փոխարկումների հետևյալ շղթայում.

Cu 1 > CuO 2 > CuSO4 3 > CuCl2 4 > Cu(OH)2

ա) H2, H2SO4, HCl, KOH

բ) H2O, SO3, NaCl, NaOH

գ) O2, H2SO4, BaCl2, NaOH

դ) O2, SO3, HCl, H2O

 

7. Որո՞նք են ոչ մետաղ —> թթվային  օքսիդ —> թթու —> աղ  ծագումնաբանական կապն արտահայտող փոխարկումների շղթայում համապատասխան ռեակցիաների հավասարումների ձախ մասերը ՝ ըստ իրականացման հերթականության

ա) SO2 + H2O =

բ) S + O2 =

գ) S + H2O =

դ) H2SO3 + CaO =

ե) SO2 + CaO =

 

1)  բ, ե, դ                               2)  բ, ա, դ                               3)  գ, դ, ե                        4)  ե, ա, գ

 

8. Ջրածին ստանալու համար մետաղական ցինկի հետ ո՞ր թթուն են փոխազդեցության մեջ դնում

ա) խիտ H2SO4

բ) նոսր H2SO4

գ) խիտ HNO3

դ) նոսր HNO3

 

9. Հետևյալ նյութերից ՝ HNO3, CaO, CuSO4, Ca(OH)2, P2O5 որո՞նք կփոխազդեն նատրիումի հիդրօքսիդի հետ ՝ առաջացնելով չեզոք աղեր: Ճիշտ պատասխանը ՝ բոլոր հնարավոր ռեակցիաների գործակիցների գումարն  է

ա) 20                                 

բ) 21

գ) 25

դ) 26

 

10. Ո՞ր շարքի բոլոր նյութերն են փոխազդում կալիումի հիդրօքսիդի ջրային լուծույթի հետ

ա) FeO, CrO3, HClO

բ) KCl, SO2, CO2

գ) ZnO, HClO4, MgO

դ) FeCl3, ZnO, Mn2O

 

11. Համապատասխան պայմաններում հետևյալ զույգերից մի քանիսի նյութերը փոխազդում են

ա) Zn և FeCl2

բ) Fe և ZnCl2

գ) Cu և AgNO3

դ) CuO և HNO3

ե) CuSO4 և Fe

 

12. Որքա՞ն է տեղակալման ռեակցիաներում ստացվող բարդ նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածների գումարը

ա) 392

բ) 480

գ) 446

դ) 264

 

13. NaOH, H2SO4,  Al(OH)3,  Cu(OH)2, Ca(OH)2, Fe(OH)3 միացություններից մի քանիսը հնարավոր է ստանալ համապատասխան օքսիդի և ջրի միացումով: Որքա՞ն է հնարավոր ռեակցիաների հավասարումների գործակիցների գումարը

ա) 10

բ) 25

գ) 4

դ) 6

 

14. Միացություններում +6 օքսիդացման աստիճան ցուցաբերող քիմիական տարրի առաջացրած 0,875 գ զանգվածով երկհիմն թթվի քայքայումից գոյացել է 0,812 գ այդ թթվին համապատասխանող օքսիդ: Որքա՞ն է թթվի մոլային զանգվածը (գ/մոլ)

ա) 250

բ) 210

գ) 162

դ) 98

 

15. Թթվածնի քանի՞ ատոմ է պարունակում 1,02 գ ալյումինի օքսիդը

ա) 1,806 . 1021

բ) 0,03

գ) 0,01

դ) 1,806 . 1022

 

16. 7,8 գ զանգվածով կալիումը լուծել են 48,4 գ ջրում: Որքա՞ն է նյութի զանգվածային բաժինը (%) ստացված լուծույթում

ա) 20

բ) 80

գ) 25

դ) 65

 

17. Որքա՞ն է երկաթի օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը, եթե դրա 19,68 գ զանգվածով նմուշը մինչև մետաղ վերականգնելու համար ծախսվել է 8,2656 լ (ն.պ.) ծավալով ջրածին

ա) 72

բ) 160

գ) 23

դ) 104

 

18. Ծծմբական և ազոտական թթուներ պարունակող 945 գ զանգվածով ջրային լուծույթին ավելցուկով բարիումի քլորիդ ավելացնելիս անջատվել է 116,5 գ նստվածք: Նստվածքի անջատումից հետո մնացած լուծույթը չեզոքացնելու համար ծախսվել է 100 գ նատրիումի հիդրօքսիդ

ա) Որքա՞ն է ազոտական թթվի զանգվածային բաժինը (%) ելային լուծույթում

 

բ) Որքա՞ն է ելային լուծույթում ծծմբական թթվի զանգվածը (գ)

 

19. Պարբերական համակարգի գլխավոր ենթախմբերի տարրերից մեկի բարձրագույն օքսիդի մոլային զանգվածը 108 գ/մոլ է, իսկ այդ օքսիդում թթվածնի զանգվածային բաժինը  74 % է

ա) Որքա՞ն է այդ տարրի ջրածնային միացության մոլային զանգվածը (գ/մոլ)

բ) Ի՞նչ զանգվածով (գ) թթու կառաջանա այդ օքսիդի մեկ մոլը ջրում լուծելիս

Posted in Uncategorized

Հայաստանում բնակված ադրբեջանցիների մասին

Նախքան Արցախյան հակամարտությունը՝ Հայաստանի տարածքում բնակվել են մեծ թվով ադրբեջանցիներ։ Արցախյան պատերազմին հաջորդած հայ-ադրբեջանական լարված իրադրության հետևանքով ադրբեջանական համայնքը լքել է Հայաստանի տարածքը։ Ի տարբերություն սրա՝ Ադրբեջանի հայ բնակչությունը ենթարկվել է զանգվածային ջարդերի և տեղահանումների։ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի համոզմամբ 2004 թվականի տվյալներով Հայաստանի Հանրապետության տարածքում բնակվում են 30 ադրբեջանցիներ։Ադրբեջանցիները չունեն ազգային փոքրամասնության կարգավիճակ, սակայն նշվում են միջազգային մի շարք կառույցների վիճակագրական տվյալներում։ Ի հակասություն այս փաստի՝ Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրական ծառայության պնդմամբ ներկայումս ո՛չ Հայաստանի, և ո՛չ էլ Արցախի տարածքում ոչ մի ադրբեջանցի չի ապրում։

Հայաստանաբնակ ադրբեջանցիների թիվը աճել է Երևանի խանության գոյության տարիներին։ 1879 թվականին պարսկական լծից ազատված ռուսահպատակ Հայաստանում բնակվում էր 313 հազար ադրբեջանցի (այդ անվան տակ հանդես էին գալիս նաև Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան երկրամասի պարսիկ բնակչությունը և մյուս թյուրքերը) և շուրջ 50 հազար քուրդ և եզդի։ Չնայած 1918-1920 թվականների հայ-ադրբեջանական լարված հարաբերություններին

՝ Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետությունում բնակվել է շուրջ 12 հազար իսլամադավան ադրբեջանցի։ Հայաստանի ադրբեջանական համայնքի բնակչությունը վերստին աճել է Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո։ 1939 թվականին Հայկական ԽՍՀ-ում բնակվում էր ավելի քան 130 հազար ադրբեջանցի, 1959 թվականին՝ 107 հազար, 1970 թվականին՝ 148 հազար։

19-րդ դարի սկզբին ադրբեջանցիները և թաթարները կազմել են Հայաստանի բնակչության մի զգալի մասը։ Դա գլխավորապես պայմանավորված է 1849 թվականին կայսերական հատուկ հրամանագրով Երևանի նահանգի կազմավորմամբ։ Երևանի նահանգն իր սահմանների մեջ ընդգրկում էր նաև ներկայումս Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության տակ գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքը։ Երևանի նահանգի քաղաքների հիմնական բնակչությունը քրիստոնյաներ էին, ովքեր զբաղվում էին արհեստներով ու առևտրով, մինչդեռ իսլամադավան թուրքերն ու քրդերը ապրում էին լեռնային շրջաններում և զբաղվում կիսաքոչվոր անասնապահությամբ։ Հայերը կազմում էին բնակչության 53 %-ը՝ 441 000 բնակիչ, կովկասյան թաթարները՝ 38 %-ը՝ 313 000 բնակիչ, քրդերը և եզդիները՝ 6 %-ը՝ 50 000 բնակիչ, ռուսները՝ 2 %-ը՝ 20 000 բնակիչ։

16-րդ դարի սկզբին Իրանում հիմնված ղզլբաշների պետության օրոք պարսիկները նվաճում են Արևելյան Հայաստանը: Իրենց իշխանությունը հաստատելու նպատակով Սեֆյանները հիմնում են չորս խոշոր կուսակալություններ՝ Հյուսիսային Իրանի ու Հարավային Կովկասի տարածքում: Երևանի կուսակալությունը հիմնվել էր դեռ 14-րդ դարի վերջին՝ թուրքմենական Կարակոյունլուների տերության օրոք: Իրանական չորս խոշոր կուսակալություններից մեկը Երևանի խանությունն էր, որի գոյության ժամանակահատվածում՝ 1747-1828 թվականներին, Հայաստանի միատարր բնակչության մեջ զգալի մաս սկսեցին կազմել մուսուլմանները։ Ըստ Ջորջ Բուռնությանի՝ 19-րդ դարի առաջին քառորդում մուսուլմանները (այդ թվում՝ պարսիկները, թուրքմենները, ադրբեջանական թաթարները և քրդերը) կազմել են Երևանի խանության բնակչության 80 %-ը, իսկ հայերը՝ միայն 20 %-ը։ Այնուամենայնիվ վիճակագրական այս տվյալները գիտականորեն ապացուցված չեն։ Ի տարբերություն Երևանի նահանգի՝ հայերը շարունակեցին մնալ Գանձակի խանության բնակչության ճնշող մեծամասնությունը։ Այս մասին վկայում են մի շարք հայ և օտարազգի պատմիչներ