Mkhitar Sebastaci Educational Complex

Մխիթար Սեբաստացի կրթահամլիրը  պետական դպրոց է, որը տեղակայվծ է  Մալացիա-Սեբաստիա թաղամասում Հայաստանի մայրաքաղաքում։Դպրոցը կոչվում 18 դարի  հայ  նշանավոր գիտնական և աստվածաբան Մխիթար Սեբաստացի անունով։Դպրոցը բացվել է   1894 թվականին  որպես թիվ 183 դպրոց։Կրթահամլիրը հիմնադրվել է Աշոտ Բլեյանի կողմից։Դպրոցին տրվել է փորձարարական անվանումը։Այդ անվանումը  դպրոցը ստացել է  ՀՀ  Սովետի  նախարարության կողմից 1987 թվականին  ընդունվել  և տարածվել է կրթահամալիրում 1989  թվականին։

Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունը

Այն մարմինները  Որոնք ընդունակ են իրենց միջոցով  էլելկրական լիցք հաղորդել  կոչվում են  էլեկտրականության հաղորդիչներ։

Մենք չենք կարող տեսնել էլեկտրական լիցքերը և նրանց շարժումը հաղորդիչով։ Սակայն էլեկտրական հոսանքի առկայության, նրա ինտենսիվության մասին կարող ենք դատել ըստ նրա ազդեցությունների, որոնք չորսն են՝  ջերմայինմագնիսական, քիմիական և կենսաբանական։

Հոսանքի ջերմային ազդեցությունը.
Երբ հաղորդիչով հոսանք է անցնում այն տաքանում է, երբ անջատում են՝ սառչում է:
Հոսանքի ջերմային ազդեցության վրա է հիմնված բոլոր ջեռուցիչ սարքերի աշխատանքը, որոնցում էլեկտրական էներգիան փոխակերպվում է ջերմային էներգիայի։ Շարժանկարի փորձում երևում է, որ մետաղյա լարը, որով էլեկտրական հոսանք է անցնում, տաքանում և երկարում է:
Հոսանքի ջերմային ազդեցության վրա է հիմնված նաև շիկացման լամպերի աշխատանքը, որոնցում էլեկտրական էներգիան փոխակերպվում է ջերմային և լուսային էներգիայի։
Հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը.
Հաղորդիչի միջով հոսանք անցնելիս նրա մոտ տեղադրված մագնիսական սլաքը շրջվում է։ Երբ մեխի վրա փաթաթված լարով հոսանք է անցնում, մեխը մագնիսանում և ձգում է երկաթյա փոքրիկ մարմինները։
Հոսանքի քիմիական ազդեցությունը.
Եթե լուծույթի միջով հոսանք է անցնում, ապա փոխվում է նրա քիմիական բաղադրությունը՝ առաջանում է նստվածք: Օրինակ պղնձարջասպի լուծույթով հոսանք անցնելիս անջատվում է պղնձի գորշ կարմրավուն նստվածք։ Դա հոսանքի քիմիական ազդեցության արդյունքն է:
Հոսանքի կենսաբանական ազդեցությունը.
Էլեկտրական հոսանքը որոշակի ազդեցություն կարող է ունենալ մարդկանց և կենդանիների վրա:Այն կարող է ազդել արյան շրջանառության,սրտի աշխատանքի, ինչպես նաև բույսերի աճի վրա։ Հոսանքի ազդեցությունը կիրառվում է բուժական նպատակներով։

Էլեկտրևական հոսանքի ազդեցությունը

Էլեկտրական հոսանքն ուղեկցող երևույթները կամ հոսանքի ազդեցությունները հոսանքի առկայությունը որևէ միջավայրում :

Մենք չենք կարող տեսնել էլեկտրական լիցքերը և շարժումը հաղորդիչով : Բայց էլեկտրական հոսանքի առկայության մասին կարող ենք դատել ըստ նրա ազդեցությունների , ոչոնք չորսն են `  ջերմային , մագնիսական , քիմիական և կենսաբանական :

Եթե լուծույթի միջով հոսանք  է անցնոևմ , ապա փոխվում է նրա քիմիական բաղադրությունը `   առաջանում է նստվածք : Դա հոսանքի քիմիական ազդեցության պատճառն է :

Էլեկտրական հոսանքը կարող է որևէ ազդեցություն ունենալ նքև կենդանիների և մարդկանց վրա : այն կարող է ազդել արյան շրջանառության վրա, սրտի աշխատանքի վրա , իմչպես նաև բույսերի աճի վրա : Հոսանքի ազդեցությունը կիրառվում է բուժական նպատակներով :

Homework

Unforgettable – more unforgettable, the most unforgettable

It was an more unforgettable day and Ann  and she will never forget that evening.

This is a very real, but safe, adventure with magnificent scenery, wonderful camaraderie and truly the most unforgettable ancient art.

Memorable- more memorable, the most memorable

A more memorable thing happened during this meeting

His story is one of the most memorable

High- higher the highest

Everest is the highest peak in the world

Comfortable – more comfortable, the most comfortable

I hope you find this trip a little more comfortable than the last.

She feels the most comfortable at home

 

 

 

Exercises on adjective

My chair is more comfortable than Emilia’s chair.

My flower are more beautiful than  my friend’s.

This book was more interesting then the last one.

My car is the cleanest.

This window is bigger  then the other one.

My bag is nicer than Mery’s

Aram is smarter than Ashot.

This book is most interesting

This the highist  tree

 

 

Գրավոր Աշխատանք

Յուրաքանչյուր  առաջադրանքը  0,333  միավոր  է

1.Ո՞ր  շարքում   են    նշված   միայն  ֆիզիկական  մարմիններ.

   ա) գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
   բ) սեղան, գրիչ, տետր, մատանի
   գ) երկաթ, քանոն, ոսկի, թթվածին
  դ) պղինձ, ջուր, արծաթ, ջրածին

  1. Քանի՞ նյութ  է  ներկայացված  հետևյալ  բառակապակցություններում.  ջրի  կաթիլպղնձե   թաս,  ալյումինե  կաթսա,   ռետինե  գնդակ,  պղնձե  կուժսառցե դղյակ,  ոսկե  մատանի.

1)  3                                         2)  6                                           3)  4                                        4) 5

3. Նշվածներիցո՞ր շարքում   են   գրված  միայն   օրգանական   նյութեր.
     1) 
 ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ
    2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ
    3)  շաքարավազ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ
    4)  սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ

4. Ինչպիսի՞ ագրեգատային  վիճակում  կարող  է  գտնվել  սնդիկը.

  1. միայն պինդ  վիճակ
  2. միայն  գազային վիճակում
  3. միայն  հեղուկ  վիճակում
  4. բոլոր  երեք  վիճակներում

 5.  Որքա՞ն է ոսկու   ձուլակտորի   զանգվածը,  որի   ծավալը  2 սմ էիսկ  ոսկու              խտությունը  19,3 գ/սմ3 է.

     1) 38,6գ                                 2) 9,65գ                                3) 3,86գ                                4) 1,93գ

6. Ո՞ր  շարքում են  գրված  միայն  բարդ  նյութերի  բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na2SO4                                                 3)  H2O, N2, O3,  Ni, S8

   2)   AgBr, H2, CaCO3, P4                                                 4)  NaOH, CO2, NH3, CuSO4

7. Ո՞ր  շարքում  են  առկա  միայն  կովալենտային  կապերով  միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl2, NaHCO3                                      3)  H2, NH3, H2O, CH4

    2)  KBr, HNO3, CaO, P4                                            4)  N2, Br2, CuSO4, Fe

8. Հետևյալ նյութերից չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու   աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.                                             HNO3,  Na2O,  Ca(OH)2, AgNO3,  BaO,  HCl, CO2,   Al2O3, NaHCO3, Fe(OH)2, K2SiO3, NaCl, H2SO4, MgO, NaOH, H3PO4, SO3, CaCl2, CuSO4, Al(OH)3.

 

      Օքսիդ        ԹԹու        Հիմք              Աղ
Na2O-նատրիումի օքսիդ

BaO-Բարիումի օքսիդ

CO2-ածխաթթու գազ

Al2O3-ալյումինի  օքսիդ

 

HNO3-Ազոտական թթու

HCl-Աղաթթու

H2SO4-ծծմբական թթու

H3PO-օրթոֆոսֆորական թթու

 

Ca(OH)2-Կալիումի հիդրօքսիդ

Fe(OH)2-երկաթի  հիդրօքսիդ

NaOH-Նատրիումի հիդրօքսիդ

 

AgNo3-արծաթի նիտրազ

NaHCO3-Խմելու սոդա

K2SiO3

NaCl-նատրիումի քլոր

9.Ո՞ր  շարքում  է գրված  ֆոսֆոր,  թթվածին,  ածխածիներկաթ  և  ազոտ   քիմիական    տարրերի  նշանները.

    1)  F, C, P, Si, Na
    2)  O, C, Li, K, Ba
    3)  P, O, C, Fe, N
    4)  K, Na, P, Fe, C                                                                                                                            10. Ո՞ր տարրական  մասնիկներից   է  կազմված  ատոմը.
    1)  միայն էլեկտրոններից
    2)  նեյտրոններից  և  էլեկտրոններից
    3)  պրոտոններից, էլեկտրոններից  և  նեյտրոններից
    4)  միայն պրոտոններից

  1.  Բնութագրեք հետևյալ ….  տարրի ատոմը  ըստ  հետևյալ  սխեմայի.

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը Al
բ կարգաթիվը, միջուկի  լիցքը՝ Z +13
գ)  ատոմի  բաղադրությունը (պրոտոնների-13, նեյտրոնների-27, էլեկտրոնների  թիվը-27)1
դ)  պարբերության  համարը,-13 լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը….

ե)  խմբի  համարը-3, ենթախումբը-2 (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին

էներգիական  մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակների-2,8,3

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական

մակարդակների  և  ենթամակարդակների)

ը ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված`  մետաղակա՞ն, թե՞   ոչ մետաղական…                                                                            

  թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ

առկա  է  այդ   տարրի  ատոմներ……..

ժ Կատարեք  հաշվարկներ ` որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը` mo (գ),

տարրի  առաջացրած  օքսիդի  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը`Mr,

տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները

օքսիդում:

 

  1. Համապատասխանեցրեք նյութի  հատկությունները  և  անվանումը.   
                                             Հատկությունները             Անվանումը
  աբնորոշ  հոտով   թափանցիկ  հեղուկ

    բջրում  լավ  լուծվող  պինդ  նյութ

     գմետաղական  փայլով  պինդ  գունավոր  նյութ

     դջրում  քիչ  լուծվող  անհոտ, անհամ  գազ

    1) կավիճ       2) սախարոզ

   3) քացախաթթու

   4) թթվածին

   5)  քլոր

   6)  յոդ

Homework

1․There are little kids in our yard.

2․Tհere are lots of fruits on the table

3․There are heavy books in his bag

4․Under the table was a white cat

5․Օn the chair is a green book from France

6.There is letter on desk.

7.There are Japanese on my class.

8.There is lots of red cars in the car park.

9.There are many books in my room

10.There is some milk in the fridge

11.There is a pen on the table

12.There are cats on the sofa.

13.There is ice cream  on your shirt

14.There is  a good song on the radio

15.There is one table in the classroom

16.There is a spider in the bath

17.There are many people in th bus

18.There are only five weeks until my birthday

19.There are many people  at the party

20.There are  blue pens  in your hand

Հայաստանի գետերը

Հայստանը հարուստ է ջրային պաշարերով։Հայաստանում կա մոտ 9480 գետեր,որոնցից 379-ը ունեն 10-կմ ավելի երկարություն։Երկրի տարացքի մոտ 4․7%-ը կազմում է ջուրը։Հայաստանի գետերի մեծ մասը պատկանում են Արաքսի և Կուրի ավազաններին։ՀՀ-ի ամենախոշոր գետը Արաքսն է որը հոսում է Թուրքիայի և Իրանի։

Հայստանի գետերից են  Ախուրյան,Մեծամոր,Քասախ,Հրազդան,Արփա,Որոտան,Դեբետ,Հրազդան,Աղստև,Ողջի Փամբակ,Ձորագետ,Գետիկ գետերը։

Ախուրյան  գետի տարացքը կազմում է 184 կմ  և այն սկիզբ է առնում  Արփի լճից։

Մեծամոր գետի տարացքը փոքր է 40 կմ սակայն այս գետը Հայաստանի Հանրապետության ամենաջրառատ գետն է։

Քասախ գետը սկիբ է առնում  Արագած և Փամբակ  լեռների լանջերից։

Արաքս գետը հոսում է նեղ կիրճով  հատում է ՀՀ պետաան սահմանը և թափվում  է Արաքս գետը։

Որոտան գետը  Զանգեզուրի ամենամեծ գետն է նրա տարացքը  կազմում է  178 կմ ։

Երկհնչյուններ

Առաջադրանքներ՝

  1. Տրված բառերը խմբավորիր ըստ նույն երկհնչյունի:

Մարմարյա, գյուտ, հորեղբայր, յոթանասուն, արդյոք, նյութ, հյուրասիրություն, տեսաերիզ, մակույկ, պաշտոնյա, քաղաքամայր, նյարդ, կյանք, հնչյուն, գործունյա, հայելազարդ, շագանակագույն:

Յա-մարմարյա,պաշտոնյա,նյարդ,կյանք

Յու-գյուտ,նյութ,հյուրասիրություն,հնչյուն

Այ-հորեղբայր,քաղաքամայր

Յո-յոթանասուն,արդյոք

Ույ-մակույկ,շագանակագույն

Յե-տեսաերիզ,

  1. Կազմիր բառեր:

ակն+բույժ-ակնաբույժ,  անասուն+բույծ-անասնաբույծ, մարդ+խույս-մարդախույս, բազում+ճյուղ-բազմաճուղ, բյուր+ակն-բյուրական, սյուն+շար-շարասյուն:

  1. Գտիր տրված բառերի հոմանիշները:

կոտոշ (պոզ)-եղջյուր, իրար-միմյանց,  հոտ-բույր, երկնագույն-կապույտ:

  1. Ընտրիր և լրացրու համապատասխան բառը՝ բյուրսույնսյունբույր
  2. Սույն.թվի ապրիլ ամսին մասնակցեցինք օլիմպիադայի:

Տաճարի մեկ սյուն դեռևս կանգուն էր:

Ծաղիկների բույրը  լցրել էր սենյակը:

Արագածը բյուր աղբյուրների լեռ է:

  1. Արտագրիր և լրացրու երկհնչյունները՝ այյա, յույե:

Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտը՝ Կորյունը, գրել է իր ուսուցչի կյանքի պատմությունը: Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է Տարոնի Հացեկաց գյուղում: Նրա  հայրը Վարդանն էր, իսկ մոր մասին տեղեկություններ չկան:

Մեսրոպը կրթություն ստացել է հունական դպրոցում: Հետո շրջել է Հայաստանով մեկ, ժողովրդի համար կարդացել է Աստվածաշունչ մատյանը և թարգմանել հայերեն: Նա հասկացել է, որ հայը պիտի իր գիրն ունենա, կարդա և գրի մայրենի լեզվով:

Վարժություն

Տրված բարդ բառերում ընդգծել հոդակապով բարդությունները: ստորակետ, ծովագնաց, տանտեր, գինեվաճառ, վաճառասեղան, ջրամբար, գետափ, կաթնասուն, վարդագույն, ջրավազան, կաթնաղբյուր, բազմաշերտ, տղամարդ, ասպազեն, վիրաբույժ, հացառատ, ծովանկար, հայազգի, մարդատյաց, քնաբեր, մկնդեղ, ծովահայաց, կնատյաց: