Վիկա Ավետյան

23.

1)(3a-2b)²-(a+b)²=(3+a+2+b-a+b)(3-a+2-b+a-b)

2)(5p-3q)²-(2q-p)²=(5+p+3+q+2q+p)(5+p+3q-2q+p)

3)(m+n)²-(2m-n)=(m+n+2+m-n)

4)(x+2y)²-(x-1)²=(x+2+y+x+1)(x-2-y-x+1)

5)4(a-b)²-(a+b)²=(a+b+a-b)(a-b-a+b)

6)(m+n)²-(m-n)²=(m+n+m+n)

 

24.

1)m²+n²+2mn=(m+n)²

2)x²+2x+1=(x+2x)²

3)(x²-2x+1)=(x-2x)²

4)(4a²+4a+1)=(4a+1)²

 

 

28.

1)7m²-7=7(m-1)(m+1)

2)x³-x=3(x+)(x-1)

3)5a³-5a=5(a+1)(a-1)

4)a³b=ab³=3(3a+b)(3a-b)

5)3m³-3²=3m(m²-n²)=3m(m-n)(m+n)

6)7a²-28b²=7(a-2b)․(a+2b)

7)20x²-45y²=5(4x²-9y²)=5(2x²-9y²)5(2x)²=5(2x-3y)(2x+3y)

10)7a²b²-63a²c²=7a²(b²-3c)(b+3c)

11)p⁴q⁴-p² q⁴=q(p⁴-q³)(p⁴+q³)

 

34.

1)x²+2y²-z²-3xy-yz=x²+y²-z²-3xy

2)xⁿ+¹²-2xⁿ+⁶ y⁶+xⁿ+y¹²

3)x⁵ +2x⁴+x³-9x²-22x-5=(x²+2x++5)(x³-4x-1)

4)(a-b)⁴+(b-c)⁴+(c-a)⁴=(a-b+b-c+c+a)⁴

21.

1)2a(b+c)+b+c=(b+c)(2a+1)

2)4x(y-z)+y-z)

3)3a(x+y)-x-y=3a(x+y)+x+y

4)2k(m-n)+n-m=2k(m-n)-m-n

5)2y(x-y)-x+y=2y(x-y)+x+y=(x+y)(2y+1)

6)3b(a+b)-a-b=(a+b)(3b+1)

 

23.

1)(1+x)² – (y+z)²=(1+x+y+z)(1+x-y-z)

2)(m²-n)²-(1+p²)²=(m²+n+1+p²)(m-n+1+p)

3)(4-7a)²-(8b-9c)²=(4-7+a)-(4-7+a-8+b-9-c)

4)(m+n)²-(4-5p)²=(m+n-4-5-p)(m+n-4-5-p)

5)(2x+3)²-(x-1)²=(2x+3-x-1)

 

24

1)a²+2ab+b²=(a+b)²

2)a²-2ab+b²=(a-b)²

3)a²+6a+9=(a+3)²

4)a²-6a+9=(a²-3)²

5)2cd+d²+c²=(d²+c²)

1)(m+n)²=m²+n²

2)(p-q)²=p²-q²

3)(c-d)=c²-d²

4)(2+a)²=2²+a²

5)(3-b)²=3²-b²

6)(x+5)²=x²+5²

7)(x+1)²=x²+1²

8)(3a-b)²=3a²-b2

9)(5z+1)²=5z²+1²

10)(a-4)²=a²-4²

 

10.

1)2x+2y=2(x+y)

2)5m-5n=(m-n)

3)10p-5q=5(2p-q)

4)12c+8b=2(6c+4b)

5)6a+9b=3(2a+3b)

6)6a+9b=3(2a+3b)

7)ax-ay=a(x-y)

8)mn+n=m(n)

9)cd-bc=c(d-b)

10)ab+b=a(b+b)

11)mx-m=m(x-1)

 

20.

1)a(x+y)+b(x+y)=a(x+y)-b(x+y)

2)x(a+3)=x(a+3)=(x-y)(a+3)

3)a(x-4)+b(x-4)=(x-4)(a+b)

4)m(k+1)-n(k+1)

5)3a(a-b)+2b(b-a)=3a(a-b)=(a-b)(a+b)

6)5x(y+z)-4y(y+z)=(y+z)(5x-4y)

7)6m(p-3)+3n(p-3)=(p-3)(6m+3n)

8)7p(p-q)-21q(p-q)(7p-21q)

9)x(a-b)+y (b-a)=x(a-b)-y(a+b)=(a-b)(a+b)

10)a(m-n)-b(m-n)=(m-n)(a-b)

5.1)(×+2)⋅5=5×+10

2)6(3y-4)=18y-24

3)(2m+3n)⋅7=14m+21n

4)c(2a+5b)=2ac+5bc

5)-4a(3b-2a)=-16a+8a

6)(5x+3y)⋅2x=-10y+6xy

7)(3a-4b+5c)⋅(-2)=-6-8b-10c

8)x³(x²+x-2)=x⁵-x⁴+2x³

9)(3y²+4y-1)⋅(-5y⁶)=-15y¹²-20y⁶+6y⁶

10)4a³(2a³-5a-3)=8a⁹-20a-12a³

11)(-4z⁵+2z²-10z)⋅2z³=-8z¹⁵-4z⁶-20z³

 

6.

1)(5x+1)(2x+4)=5x+2x+4+1=7x+5

2)(3b+2)(4-b)=3b+b+2-4=4b-2

3)(2y-5)(4y-3)=2y-4y+5-3=-2y-2

4)(3a+4)(2a-3)=3a+2a+4-3=5a+1

5)(7z-3)(5z-2)=7z-5z-3-2=2z-1

6)(2-4x)(1-3x)=2-1+4x-3x=1+1x

7)(3-2x)(5x+1)=3-1-2x+5x=1-7x

8)(4b-5c)(3b+4c)=4b-3b-5c+4c=1b-9c

9)(2x-5y)(2y-3x)=2x-3x+5y-2y=1x+8y

10)(4a²+5b²)(3a²-4b²)=4a²+3a²-5b²-4b²=7a²-1b²

 

7.

1)(a³)²=a⁶

2)(x²)⁴=x⁸

3)(-y⁴)³=-y¹²

4)(x⁵)⁴=-x²⁰

5)(-c⁸)⁵=-c¹³

6)(x³)⁷=x¹⁰

7)(-y¹⁵)³=-y¹⁸

8)(b⁶)²=b⁸

9)(z³)ⁿ=z³+ⁿ

10)(yκ)⁵=yk⋅⁵

11)(x²ⁿ)⁸=x²ⁿ⋅⁸

 

1. Գտեք (-3)* 4 արտադրյալը:

1) – 7

2) 1

3) -12

4) 7

2. Գտեք (3,7 – 4,8) տարբերությունը:

1)  1,1

2) – 1,1

3) 8,5

4) -1

3.  Գտեք 7-ին բազմապատիկ ամենամեծ երկնիշ թիվը:

1) 14

2) 91

3) 98

4) 105

4.  5V4 արտահայտության մեջ 5 արտադրիչը մտցրեք արմատանշանի տակ:

5V4 = V5(4) = V20

1) 20

2) 100

3) 9

4) 80

5.  Մեքենան անցել է ճանապարհի  7/20 մասը: ճանապարհի ո՞ր մասն է մնում անցնելու նրան:

1) 3/20

2)1/10

3)27/20

4)13/20

б.  Գտեք ճիշտ անհավասարությունը, եթե  -7x  -7у

1) x>y

2) х < у

3) ху

4) ху

7. Գտեք   5x²(-3)x⁵   միանդամի  կատարյալ  տեսքը:

1) -15x⁷

2) 15x⁷

3) 5x⁵

4) 3x³

8. Դասարանում սովորում են 30 աշակերտներ: Ընդ որում տղաների աղջիկների քանակը  նույնն է: Երեքշաբթի մեկ  բացակա կար: Ինչի՞ է հավասար հավանականությունը, որ բացակա աշակերտը տղա է:

1) 1/3            2)1/4             3)1/2            4)1/5

9.  Հաշվեք արտահայտության արժեքը

482,28:12-20,19

1) 20,19

2) 40,38

3) 20

4) 40

10.Գտեք հավասարման արմատը

x-3 -2=0

1. 5
2. 7
3. 1
4. 13

11. Թվաբանական պրոգրեսիայի մեջ   a₇=5, a₁₉=21: Գտնել  պրոգրեսիայի այն անդամի համարը, որի արժեքն է 9:

a11

12. Գտեք երկրաչափական պրոգրեսիայի անհայտ անդամը  5,x,125:

5 + 125 = 130 : 2 = 65

65

13.  Խանութը առաջին օրը վաճառեց ստացված ապրանքի 15 % ֊ը երկրորդ օրը` մնացած ապրանքի 40%-ը:

1) Առաջին օրվա վաճառքից հետո ապրանքի ո՞ր մասը մնաց:

85%

2) Ստացված ապրանքի ո՞ր տոկոսը մնաց վաճառելու:

45%

14. Տրված են ABC եռանկյան գագաթների կոորդինատները A(4;6),

B(-4;0), C (-1;4):

1) Գտեք AB կողմի M միջնակետի կոորդինատները:

2) Գտեք CM միջնագիծի երկարությունը:

15. ABCD  ուղղանկյան  А  անկյան կիսորդը  ВС կողմը  հատում  է  К կետում, ընդ որում  В К=9, СК = 12:

1) Գտնել АВ կողմի երկարությունը:

2) Գտնել ուղղանկյան մակերեսը:

3) Գտնել  KCD  եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարու թյունը:

7.

1)(a³)⁴=a⁶

2)(x²)⁴=x⁸

3)(-y⁴)³=-y¹²

4)(-x⁵)⁴=-x²⁰

5)(-c⁸)⁵=-c⁴⁰

6)(x³)⁷=x²¹

7)(-y¹⁵)³=-y⁴⁵

8)(b⁶)²=b¹²

9)(z³)ⁿ=z³⋅ⁿ

10)(x²ⁿ)⁸=x²ⁿ⋅⁸

 

2

1)2a+5b  եթե a=4 b=-3

 

2 x 4+5 x (-3)=8+(-15)=(-7)

 

2)4m-3n+10-եթե  m=(-5)  n(-8)

4 x(-5)-3 x(-8)+10=-20+24+10=14

 

4.

1)a³×a⁵=a⁸

2)(-m²)×m⁴=-m⁶

3)(-x²)×(-x⁶)=x¹²

4)y⁵×(-y⁶)=-y¹¹

5)c²×c⁵×c⁴=c¹¹

6)pⁿ×p²=pⁿ+²

7)xⁿ× xk×x³=xⁿ+³

8)yⁿ×y³=yⁿ+³

 

 

Когда человек сознательно или интуитивно выбирает себе в жизни какую-то цель, жизненную задачу, он невольно дает себе оценку. По тому, ради чего человек живет, можно судить и о его самооценке — низкой или высокой.

Если человек живет, чтобы приносить людям добро, облегчать их страдания, давать людям радость, то он оценивает себя на уровне этой своей человечности. Он ставит себе цель, достойную человека.

Только такая цель позволяет человеку прожить свою жизнь с достоинством и получить настоящую радость. Да, радость! Подумайте: если человек ставит себе задачей увеличивать в жизни добро, приносить людям счастье, какие неудачи могут его постигнуть? Не тому помочь? Но много ли людей не нуждаются в помощи?

Если жить только для себя, своими мелкими заботами о собственном благополучии, то от прожитого не останется и следа. Если же жить для других, то другие сберегут то, чему служил, чему отдавал силы.

Можно по-разному определять цель своего существования, но цель должна быть. Надо иметь и принципы в жизни. Одно правило в жизни должно быть у каждого человека, в его цели жизни, в его принципах жизни, в его поведении: надо прожить жизнь с достоинством, чтобы не стыдно было вспоминать.

Достоинство требует доброты, великодушия, умения не быть эгоистом, быть правдивым, хорошим другом, находить радость в помощи другим.

Ради достоинства жизни надо уметь отказываться от мелких удовольствий и немалых тоже… Уметь извиняться, признавать перед другими ошибку — лучше, чем врать.

Обманывая, человек прежде всего обманывает самого себя, ибо он думает, что успешно соврал, а люди поняли и из деликатности промолчали.

Жизнь — прежде всего творчество, но это не значит, что каждый человек, чтобы жить, должен родиться художником, балериной или ученым. Можно творить просто добрую атмосферу вокруг себя. Человек может принести с собой атмосферу подозрительности, какого-то тягостного молчания, а может внести сразу радость, свет. Вот это и есть творчество.

Послетекстовые вопросы

• Какова основная идея текста?

Основная идея текста  чтоб человек не врал, дал всем доброту и не жил толко для себя.

• С какими идеями в тексте вы согласны, а с чем — нет?

Можно по-разному определять цель своего существования, но цель должна быть.

Я согласна с этим идеям  потому что если  у человека нет   цели то его жизн  очень неинтересно и бессмысленно.

 

• От чего необходимо отказаться, чтобы быть счастливым?

От лжи и зависти

• Какое описание ,,жизни,, в данном тексте, найдите его и выделите другим цветом.

• Պարզել դասակարգումը(որոնք են քրոմոսոմային և գենային , գենոմային մուտացիաները)
• մարմնական և սեռական բջիջներում, մուտացիաների առաջացման պատճառները
• ուռուցքներ և ուռուցքածիններ։

Գենոմային մուտացիա

Օրգանիզմների կամ բջիջների առաջացում, որոնց գենոմը ներկայացված է քրոմոսոմների երկուսից ավել հավաքածուով և անեուպլոիդիացում` գապլոիդ հավաքածուին ոչ բազմապատիկ քրոմոսոմների թվի փոփոխություն։ Կախված քրոմոսոմային հավաքածուների ծագումից՝ պոլիպլոիդների մեջ տարբերում են՝

• ալլոպոլիպլոիդներ, որոնք ունեն տարբեր տեսակի՝ հիբրիդացումից ստացված քրոմոսոմների հավաքածուներ,
• աուտոպոլիպլոիդներ, որոնց մոտ տեղի է ունենում սեփական գենոմի քրոմոսոմների թվի ավելացում n անգամ։

Քրոմոսոմային մուտացիա

Սրա ժամանակ տեղի են ունենում առանձին քրոմոսոմների կառուցվածքի խոշոր փոփոխություներ։ Այդ դեպքում դիտվում է մեկ կամ մի քանի քրոմոսոմների գենետիկական նյութի կորուստ կամ կրկնապատկում  ինչպես նաև առանձին քրոմոսոմների հատվածների կողմնորոշման փոփոխություն, և գենետիկական նյութի տեղափոխություն մեկ քրոմոսոմից մյուսի վրա  (ծայրահեղ դեպք է հանդիսանում ամբողջական քրոմոսոմների միավորումը, դրա օրինակ է Ռոբերտսոնյան տրանսլոկացիան, որը հանդիսանում է քրոմոսոմային մուտացիայից գենոմայինի անցումային տարբերակ): Գենային մակարդակով ԴՆԹ-ի սկզբնական կառուցվածքի փոփոխությունները մուտացիայի ազդեցության տակ նվազ նշանակալից են, քան քրոմոսոմային մուտացիաների դեքում, սակայն գենային մուտացիաերը առավել հաճախ են հանդիպում։

Գենային մուտացիա

Սրա արդյունքում տեղի են ունենում մեկ կամ մի քանի նուկլեոտիդների փոփոխություններ, դելեցիաներ, ներդրումներ և տրանսլոկացիաներ, դուպլիկացիաներ և ինվերսիաներ՝ գեների տարբեր հատվածներում, այն դեպքում, երբ մուտացիայի ազդեցության տակ փոփոխվում է միայն մեկ նուկլեոտիդ, ապա խոսքը կետային մուտացիաների մասին է։ Քանի որ ԴՆԹ-ի կազմի մեջ մտնում են միայն երկու տիպի ազոտային միացություններ` պուրիններ և պիրիմիդիններ, ապա հիմքերի փոփոխությամբ բոլոր կետային մուտացիաները բաժանվում են երկու դասի՝ տրանզիցիա (պուրինի փոփոխությունը պուրինով և պիրիմիդինի փոփոխությունը պիրմիդինով) և տրանսվերսիա (պուրինի փոփոխությունը պիրիմիդինով և հակառակը)։

Հնարավոր են գենային մուտացիաների հետևյալ գենետիկական հետևանքները.

• կոդոնի իմաստի պահպանում՝ գենետիակական կոդի ընդարձակվածության պատճառով (նուկլեոտիդի հոմանիշային փոփոխություն),
• կոդոնի իմաստի փոփոխություն, որը հանգեցնում է պոլիպեպտիդային շղթայի համապատասխան մասում ամինաթթուների փոխարինման (միսսենս-մուտացիա),
• անիմաստ կոդոնի առաջացում (նոնսենս- մուտացիա)։
• Երեք անիմաստ կոդոն՝ ամբեր – UAG, օխր- UAA և օպալ- UGA (սրանց համապատասխան էլ ստացվում են մուտացիաների անվանումները, որոնք բերում են անիմաստ տրիպլետների առաջացմանը՝ ամբեր-մուտացիա) հետադարձ փոփոխություն։

Ուռուցքներ և ուռուցքածիններ

Ուռուցքներ, նորագոյացություններ, բլաստոմաներ, ավելցուկային, ախտաբանական հյուսվածքների գերաճ, որը շարունակվում է նույնիսկ ուռուցքածին պատճառի ազդեցության ընդհատումից հետո։ Ուռուցքը տիպիկ պաթոլոգիական պրոցես է։ Դա չկանոնավորվող անսահման հյուսվածքային աճ է։ Ուռուցքները կազմված են որակապես փոփոխված, տարբերակումը կորցրած բջիջներից, որոնց հատկությունները փոխանցվում են իրենց սերունդներին։

Տարբեր ուռուցքների զարգացման հարցում կարող են գերակշռել առանձին պատճառական գործոններ։ Այսպես, մաշկի քաղցկեղի առաջացմանը նպաստում են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները, թոքերի և ըմպանի քաղցկեղին՝ ուռուցքածին նյութերը, աղտոտված մթնոլորտային օդի մշտական շնչումը, միզապարկի քաղցկեղին՝ ուռուցքածին ցիկլիկ ամինները, իսկ այլ դեպքերում՝ օրգանիզմի ներքին ուռուցքածին գործոնները՝ տրիպաոֆանի կամ թիրոզինի ածանցյալները։ Ուռուցքածին նյութերի ազդեցությանը կարող են նպաստել նյութափոխանակության, ինչպես նաև ֆերմենտային համակարգի խանգարումները, միզակապությունը ևն։ Արգանդի, կրծքագեղձի, շականակագեղձի, վահանագեղձի, հիպոֆիզի և մակերիկամի ուռուցքի առաջացման համար մեծ է հորմոնային տեղաշարժերի դերը։ Ուռուցքածին գործոններն ազդում են բջիջների այն մակրոմոլեկուլների վրա, որոնցով պայմանավորված է սպիտակուցի կենսասինթեզը, հետևապես բջիջների աճը, տեսակավորումը, բազմացումը և վարքագիծը։

Ուռուցքային բջիջներն իրենց կաոուցվածքով, տեղակայմամբ և փոխհարաբերակցությամբ զգալիորեն տարբերվում են մայր հյուսվածքի բջիջներից։ Ուռուցքների աճը և բազմացումը պայմանավորված է նրանց բջիջների ակտիվ կիսմամբ։ Փորձառական ճանապարհով լիովին հնարավոր է ուռուցքային բջիջները տեղափոխել մի օրգանիզմից մյուսը և ստանալ նոր ուռուցք, ինչպես նաև մեկուսացնել այդ բջիջները, աճեցնել և երկար ժամանակ պահպանել որպես բջջային կուլտուրա։ Ուռուցքի աճին զուգընթաց ուռուցքային բջիջներից գոյացած նոր բջիջները կարող են ձեռք բերել նոր հատկանիշներ և տարբերվել ուռուցքային մայր բջիջներից։

Ի տարբերություն մյուս պաթոլոգիական պրոցեսների ուռուցքները գրականության մեջ ի հայտ են գալիս բազմակի և բազմանշանակ անուններով։ Հաճախակի օգտագործվում է՝

• carcinoma– քաղցկեղ
• cancer– էպիթելյար հյուսվածքի չարորակ ուռուցք
• sarcoma – շարակցական հյուսվածքի ուռուցք
• malignus – օգտագործվում է պրոցեսի չարորակությունը շեշտելու նպատակով