Վիկա Ավետյան

1918 թ. մայիսին թուրքական զորքերը ներխուժեցին Արևելյան Հայաստան, մայիսի 15-ին գրավեցին Ալեքսանդրապոլը, մայիսի 21-ին Սարդարապատ գյուղն ու կայարանը: Մարտերը ընթանում էին 3 ուղղություններով` Սարդարապատ, Բաշ – Ապարան, Ղարաքիլիսա: Մայիսի 22-ին սկսվեց Սարդարապատի ճակատամարտը: Հայրենիքի և Երևանի պաշտպանության համար ոտքի ելավ ամբողջ հայ ժողովուրդը:

Մայիսի 22 – 26-ը Սարդարապատի ճակատամարտում 15 հազարանոց թուրքական զորքը նահանջեց Ալեքսանդրապոլ: Մայիսի 23 – 27-ին պարտություն կրեց Բաշ-Ապարանում, մայիսի 24 – 28-ին՝ Ղարաքիլիսայում:

Մայիսյան հաղթանակը հնարավորություն տվեց տևական ընդմիջումից հետո վերականգնել հայոց պետականությունը: 1918 թ. հունիսի 4-ին Բաթումում կնքված հայ-թուրքական հաշտության պայմանագրով Թուրքիան ճանաչեց Հայաստանի անկախությունը:

–

1918 թ. մայիսի 28-ին Թիֆլիսում Հայոց Ազգային խորհուրդն իրեն հայտարարեց Հայաստանի գավառների գերագույն և միակ իշխանությունը: Կազմավորվեց Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանը և կառավարությունը, վարչապետ նշանակվեց Հովհաննես Քաջազնունին, մայրաքաղաք հռչակվեց Երևանը: Հանրապետությունն իր գոյության երկուսուկես տարվա ընթացքում ունեցավ խորհրդարանի երկու կազմ և չորս կառավարություն:

1919 թ. ընտրություններով ձևավորվեցին տեղական կառավարման մարմինները: Զինված ուժերը վերակազմվեցին ռուսական բանակի օրինակով: Ընդունվեց օրենք հայերենը պետական լեզու ճանաչելու մասին: Հաստատվեցին պետական խորհրդանիշները` դրոշը, զինանշանը, օրհներգը, սահմանվեցին պետական ու ազգային-կրոնական տոները

Գտիր դերբայական դարձվածները, նշիր սահմանները, որոշիր շարահյուսական պաշտոնը։

1. Սուրդ կոտրվելու դեպքում մի՛ վարանիր, նորը կռիր։(Պայմանի պրագա)
2. Շքեղաշուք նժույգների՝ արծաթով ու ոսկով զարդանախշված թամբերին նստած էին փառահեղ կեցվածքով մի կին ու մի տղամարդ։(Որոշիչ)
3. Վերադառնալով հայրենիք՝ արքան ձեռնամուխ է լինում ավերված տաճարի վերակառուցմանը։(Ժամանակի պարագա)
4. Այս թուղթը տանողները  Քրիստոսին պատահեցին Երուսաղեմում։(Ենթակա)
5. Ես երբեք չեմ չարաշահի կայսեր՝ իմ նկատմամբ ունեցած սերն ու հավատը:(Ուղիղ խնդիր)
6. Պարսկական կողմնորոշում ունեցողներն աշխատում էին թույլ չտալ հունական քաղաքակրթության տարածումը։(Ենթակա)
7. Սպասվածից մծ էր նաև այդ ահեղ ճակատամարդտում գերվածների թիվը։(Ենթակա)
8. Քո պահանջածը Մուշեղ սպարապետը չէր կարող ընդունել։(Ուղիղ խնդիր)
9. Գետակը լեռներից դաշտ գահավիժելուն պես խոտորվում է, թեքվում դեպի ճորոխ։(ժամանակի պարագա)
10. Վերջին ժամանակներս անընդհատ դժգոհում էր Հակոբի՝ գիշերը մինչև լույս աշխատելուց։(Պատճառի պարագա)
11. Ես ոչ մի պայմանով չեմ լքի թշվառության մեջ ինձ ապավինածին։(Հանգման խնդիր)

Գտիր դերբայական դարձվածները, նշիր սահմանները, որոշիր շարահյուսական պաշտոնը։

1. Սուրդ կոտրվելու դեպքում (պայմանի պարագա) մի՛ վարանիր, նորը կռիր։
2. Շքեղաշուք նժույգների՝ արծաթով ու ոսկով զարդանախշված (որոշիչ) թամբերին նստած էին փառահեղ կեցվածքով մի կին ու մի տղամարդ։
3. Վերադառնալով հայրենիք (ժամանակի պարագա)՝ արքան ձեռնամուխ է լինում ավերված տաճարի վերակառուցմանը։
4. Այս թուղթը տանողները (ենթակա) Քրիստոսին պատահեցին Երուսաղեմում։
5. Ես երբեք չեմ չարաշահի կայսեր՝ իմ նկատմամբ ունեցած սերն ու հավատը (ուղիղ խնդիր)։
6. Պարսկական կողմնորոշում ունեցողներն (ենթակա) աշխատում էին թույլ չտալ հունական քաղաքակրթության տարածումը։
7. Սպասվածից մեծ էր նաև այդ ահեղ ճակատամարտում գերվածների թիվը (ենթակա)։
8. Քո պահանջածը (ուղիղ խնդիր) Մուշեղ սպարապետը չէր կարող ընդունել։
9. Գետակը լեռներից դաշտ գահավիժելուն պես (ժամանակի պարագա) խոտորվում է, թեքվում դեպի ճորոխ։
10. Վերջին ժամանակներս անընդհատ դժգոհում էր Հակոբի՝ գիշերը մինչև լույս աշխատելուց (պատճառի պարագա)։
11. Ես ոչ մի պայմանով չեմ լքի թշվառության մեջ ինձ ապավինածին (հանգման խնդիր)։

1. Տրված նախադասություններում գտիր երկրորդական նախադասությունները, որոշիր դրանց պաշտոնները գլխավորի մեջ։
2. Դերբայական դարձված։ Դերբայական դարձվածի պաշտոնը։ Դերբայական դարձվածի և երկրորդական նախադասության հոմանիշությունը։
3. Երկրորդական նախադասությունների փոխակերպումը դերբայական դարձվածի։
4. Տրված նախադասություններում երկրորդական նախադասությունները վերածիր դերբայական դարձվածի (նպատակի պարագա, հանգման խնդիր, պայմանի պարագա, որոշիչ)։

• Անցնում եմ Երևանի հարավային թաղամասերից մեկով, որ բռնեմ Արարատյան դաշտի ճանապարհը (երկրորդական նախադասություն, նպատակի պարագա)

Անցնում եմ Երևանի հարավային թաղամասերից մեկով՝ Արարատյան դաշտի ճանապարհը բռնելու։

• Ես գիշերուզօր որոնումներ էի կատարում, որ մի հարմար աշխատանք գտնեմ (երկրորդական նախադասություն, նպատակի պարագա)։

Ես գիշերուզօր որոնումներ էի կատարում՝ մի հարմար աշխատանք գտնելու։

• Ծերունի ձկնորսը ուռկանը ծովը նետեց և սպասեց, որ ջրի մեջ ցանցը բացվի ու ձգվի (երկրորդական նախադասություն, նպատակի պարագա)։

Ծերունի ձկնորսը ուռկանը ծովը նետեց և սպասեց ցանցի՝ ջրի մեջ բացվելուն ու ձգվելուն։

• Մենք նպատակ ունենք, որ պատերազմը վերջանալուց հետո զինաթափ անենք նրանց (երկրորդական նախադասություն, ժամանակի պարագա)

Մենք նպատակ ունենք՝ պատերազմը վերջանալուց հետո զինաթափ անել նրանց։

• Եթե կորցնես մայրենին (երկրորդական նախադասություն, պայմանի պարագա), կկորցնես և՛ քեզ, և՛ վարքը հայոց մեծերի, և՛ ապագան մեր ազգի։

Մայրենին կորցնելու դեպքում կկորցնես և՛ քեզ, և՛ վարքը հայոց մեծերի, և՛ ապագան մեր ազգի։

• Եվ նա կանի ամեն բան, եթե դու չկանքես (երկրորդական նախադասություն, պայմանի պարագա)։

Եվ նա կանի ամեն բան՝ քո չկանքելու դեպքում։

• Եթե չիրագործվեն մեր պահանջները (երկրորդական նախադասություն, պայմանի պարագա), մենք կկռվենք մինչև վերջին շունչը։

Մեր պահանջները չիրագործվելու դեպքում մենք կկռվենք մինչև վերջին շունչը։

• Ծնվել է մի նոր ու խոշոր բանաստեղծ, որ նորովի է ընկալում Հայաստանը (երկրորդական նախադասություն, ձևի պարագա)։

Ծնվել է Հայաստանը նորովի ընկալող մի նոր ու խոշոր բանաստեղծ։

• Գուցե դեռևս անհաղթահարելի խոչընդոտներ կան, որոնք անտեսանելի են մեզ (երկրորդական նախադասություն, որոշիչ)։

Գուցե դեռևս մեզ անհասանելի եղող խոչընդոտներ կան։

• Այո՛, սկսվեց մեծ ու ահռելի պատերազմ, որ ընդգրկել է գրեթե ողջ հողագունդը (երկրորդական նախադասություն, որոշիչ)։

Այո՛, սկսվեց գրեթե ողջ երկրագունդն ընդգրկող մեծ ու ահռելի պատերազմ։

Education is not preparation for life,education is life itself:

Կրթությունը կյանքի պատրաստություն չէ,կրթությունը ինքդ քեզ համար է։

Every great advace in science has issude from a new aduacity of imagination.

Գիտության մեջ ամեն մեծ առաջխաղացում, առաջացել է երևակայության ադեկվատութունից։

Arriving t one goal is the starting poit to another.

Հասնելվով մի նպատակի ,սկսում ես գտնել ելակետ մյուսի համար։

Education ,therefor ,is a process and not for future living.

Գիտությունը դա կյանքի ընթացք է այլ ոչ ապրելու գործընթաց։

The good man is the man who no matter , morally unworthy he has been,is moving to became batter.

Լավ մարդը այն մարդն է, ով անկախ իր բարոյապես անարժան լինելուց, աընդհատ ուզում է լինել ավելի լավ

Ու՞ր կորա՜ն…
Մոտիկներս ու՞ր կորա՜ն,
Ինչքան լացի, ձեն ածի`
Ձեն չտվին, լու՜ռ կորան:

Մեր կյանքում լինում են ժամանակնե որոց միջով անցնելը միայնակ մեզ դժվար է և մենք օգնություն ենք խնդրում մեր հարազատներից, մեր ընկերներից սակայն նրանց մեծամասնությունը մե չեն օգում։Այս քառյակում Թումանյանը շատ հուսհատված է նկարագրում է այդ ամենը։

Ե՛տ եկե՜ք…
Գարնան վարար գետ եկե՜ք,
Անցա՜ծ օրեր, խինդ ու սե՛ր,
Դարձե՜ք, իրար հետ եկե՜ք

Շատ ժամանակներ են լինում երբ մենք կյանքում ունենում ենք շատ գեղցիկ ,ուրախ պահեր սակայն մեք դա չենք գնահատում իսկ հետո երբ մեզ դժվար է լինում մեք հիշում ենք այդ օրերը և երանի տալիս, որ այդ ամենը հետ գա։Այ քառյակում այդպես է նկարագրվում Թումանյանը կարոտում է իր ընկերներին,գարնանային գեղեցիկ օրերը։

Կյանքից հարբած անցավոր,
Ահա դարձյալ անցավ օր,
Դու վազում ես դեպի մահ-
Մահը բռնում հանցավոր:

Այս առյակը ան մարդկանց մասին է,ովքեր իրենց կյանքից բան չեն հասկանում,տարվում են իրենց գործով և չեն նկատում թե ինչպես է անցնում կյանքը,թե ինչես նարք չեն հասցնում վայելել կյանքը և այդպես հասնում մահվան։

Հին աշխարհքը ամեն օր
Հազար մարդ է մտնում նոր,
Հազար տարվան փորձն ու գործ
Սկսվում է ամեն օր:

Այս քառյակը աշխարհի զարգանալու մասին է քանի որ ամեն օր աշխարհը արգանում ավելանում են նոր տեխնիկաներ որոնք հեշտացնում են մարդկանց կյանքը և աշխատանքը և այն աշխտանքը որը տարվել էր ինչ որ մի բան ստեղծելու համար,դրանից ոչ ոք էլ չի օգտվի։

Զուր եմ փախչում, ինձ խաբում,
Հազար կապ է ինձ կապում.
Ամենքի հետ ապրում եմ,
Ամենքի չափ տառապում:

Իմ կարծիքով այս քառյակը կյանքում առաջացած խնդիրների մասին է որից մարդիկ անընդհատ ցանկանում են փախչել,և նրանց թվում է եթե նրանք փախչեն այդ հոգսից կմոռանան ամեն ինչ սակայն դա այդպես չէ,ինչքան շատ ես փաղչում քո խդիրներից դրանք գնալով ավելի են մեծանում։

Ինչքա՜ն ցավ եմ տեսել ես,
Նենգ ու դավ եմ տեսել ես,
Տարել, ներել ու սիրել,
Վատը` լավ եմ տեսել ես:

Այս քառյակը Թումանյանի ամենահիշվող և իրված քառյակներից մեկն է,նա այս քառյակով ցանակում է ասել,որ ինչքան էլ քո կյանքում ունենաս դժվարություններ,վատ պահեր երբեք մի հուսհատվիր և լավը գտիր քեզ համար։

Հոգիս` տանը հաստատվել,
Տիեզերքն է ողջ պատել.
Տիեզերքի տերն եմ ես,
Ո՞վ է արդյոք նկատել:

Այս քառյակում Թումանյանը ուզում է ասել որ ինքդ քո մեջ կարող անգամ լինելտիեզեքի տերը,սակայն ոչ ոք քեզ չի նկատի ,պետք է աշխատես որպեսզի բոլորը տեսնեն այն։

Ո՜նց է ժպտում իմ հոգին
Չարին, բարուն, ամենքին.
Լույս է տալիս ողջ կյանքիս
Ու էն ճամփիս անմեկին:

Այստեղ հեղինակը զարմանքով է գրել թե ինչպես է նա այդքան դաժանութուների,դավաճանությունների մեջ կարողանում նորից հավատալ,սիրել և օգնել մարդկանց։

Բերանն արնոտ Մարդակերը էն անբան
Հազար դարում հազիվ դառավ Մարդասպան.
Ձեռքերն արնոտ գնում է նա դեռ կամկար,
Ու հեռու է մինչև Մարդը իր ճամփան:

Այստեղ հեղինակը ուզում է ասել որ պեքտ չէ լինել ծույլ,քանի որ ծուլությամբ չես կարող հասնել քո ուզածին։

Ամեն անգամ Քո տվածից երբ մի բան ես Դու տանում,
Ամեն անգամ, երբ նայում եմ, թե ի՜նչքան է դեռ մնում,
Զարմանում եմ, թե` ո՛վ Շռայլ, ի՜նչքան շատ ես տվել ինձ,
Ի՜նչքան շատ եմ դեռ Քեզ տալու, որ միանանք մենք նորից:

Այստեղ Թումանյանը պատմում է Աստծո շռայլության մասին թե նա իչքան շռայլ է գտնել նրա հանդեպ։

Աստված շատերի հանդեպ է շռայլ գտնվում սակայն մարդկանց մեծամասնությունը դա չեն գնահատում և միշտ դժգոհում են։

2. Թումանյանն ինչո՞ւ է քառյակով արտահայտել այդ մտքերը։

Քանի որ քառյակները փոքր են ,ընթերցելը շատ հեշտ է։Սակայն այդ փոքր քառյակները շատ խորը իմաստ ունեն իրենց մեջ։

 2․Տեղեկություններ գտիր քառյակ բանաստեղծական տեսակի մասին։․Քառյակ, չորս տողից բաղկացած բանաստեղծություն։ Այն արտահայտում է մի ավարտուն միտք, գաղափար, պատկեր։ Քառյակն ունի խոհափիլիսոփայական բովանդակություն։ Լայնորեն տարածված է եղել արևելքի միջնադարյան բանաստեղծության մեջ և կոչվել է ռուբայի։ Հետագայում բանաստեղծության այս ձևը կիրառվել է նաև արևմտյան պոեզիայում։ Նոր ժամանակներում նշանավոր են Հովհաննես Թումանյանի քառյակները։ Ժողովրդական բանահյուսության մեջ այն կոչվել է խաղիկ, հայրեն։ Քառատողն ունի ավարտուն միտք։

 3․Գտիր՝ Թումանյանն ինքը քառյակի մասին ի՞նչ է ասել։

• Քառյակները շատ ուժեղ շտրիխներ են, դրանք իմ հոգու կենսագրությունն են։
• Քառյակները հասուն շրջանի արդյունք են` իմաստության, վեհության։
• Քառյակները շատ նուրբ, ազնիվ, խորը և գեղեցիկ բաներ են։
• Քառյակները մեղմ են, քնքուշ, խորը, շատ սեղմ ու բովանդակալից։
• Քառյակը գոհար է և անպայման հղկված պետք է լինի։
• Քառյակը պոեզիայի մինիատյուրն է, նուրբ ճաշակի բան։ Քառյակները պետք է կարդալ հանգիստ ու ծանր և ամեն մարդ չի կարող հասկանալ, գնահատել։ Մարդիկ կան, որ քառյակները ոտանավորի նման են կարդում. պարզ տեսնում ես, որ չի հասկանում թե ինչ բան է քառյակը։

Քառյակ, չորս տողից բաղկացած բանաստեղծություն։ Այն արտահայտում է մի ավարտուն միտք, գաղափար, պատկեր։

4․Տեղեկություններ գտիր քառյակ բանաստեղծական տեսակի մասին։

Քառյակն ունի խոհափիլիսոփայական բովանդակություն։ Լայնորեն տարածված է եղել արևելքի միջնադարյան բանաստեղծության մեջ (լավագույն օրինակներ են Օմար Խայամի քառյակները) և կոչվել է ռուբայի։ Հետագայում բանաստեղծության այս ձևը կիրառվել է նաև արևմտյան պոեզիայում։ Հայ գրականության մեջ քառյակը հայտնի է միջնադարից (օրինակ՝ Նահապետ Քուչակի և Գրիգորիս Աղթամարցու քառյակները)։ Նոր ժամանակներում նշանավոր են Հովհաննես Թումանյանի քառյակները։

1. Պարզիր տրված նախադասությունների կազմում եղած բաղադրիչ նախադասությունների հարաբերությունը։
2. Շարահյուսորեն վերլուծիր գլխավոր նախադասությունները, որոշիր երկրորդականների պաշտոնը գլխավորի մեջ։
3. Գծիր նախադասությունների գծապատկերները։

• Թեև փետրվարի վերջն էր, այնուամենայնիվ ցրտերն օրեցօր սաստկանում էին, քաղաքում զգացվում էր մթերքի, առաջին հերթին հացի կարիք, քանի որ կապը խզված էր շրջանների հետ և գյուղացին այլևս ոչինչ չէր բերում քաղաք՝ ո՛չ մթերք, ո՛չ վառելիք։

1. 2-րդ բաղադրիչ նախադասությունը 1-ինին ստորադաս է, որովհետք իրար են միացված (թեև) ստորադասական շաղկապով։
3-րդ բաղադրիչ նախադասությունը համադասական է 2-րդին, որովհետև իրար են միացված շարահարությամբ (ստորակետով)։
4-րդ բաղադիչ նախադասությունը ստորադասական է 3-րդին, որովհետև իրար են միացված (քանի որ) ստորադասական շաղկապով։
4-րդ և 5-րդ բաղադրիչ նախադասությունները համադասական են, որովհետև միացված են (և) համադասական շաղկապով։

2. ցրտերն — ենթակա
օրեցօր — ժամանակի պարագ
սաստկանում էին — ստորոգյալ
քաղաքում — տեղի պարագա
զգացվում էր — ստորոգյալ
մթերքի — հատկացուցիչ
առաջին հերթին — ժամանակի պարագա
հացի — հատկացուցիչ

• Երբ անտառ էր գնում, անպայման ինձ հետն էր տանում. այնտեղ ծանր փայտեր էի դնում ուսիս, որ ավելի ուժեղանամ և այդպես կոփվելով՝ դառնամ իսկական տղամարդ։

1. 1-ին բաղադրիչ նախադասությունը ստորադասական է 2-րդին, որովհետև իրար են միացված (երբ) հարաբերական դերանունով։
2-րդ և 3-րդ բաղադրիչ նախադասությունները համադասական են, որովհետև միացված են շարահարությամբ (միջակետով)։
4-րդ բաղադրիչ նախադասությունը ստորադասական է 3-րդին, որովհետր իրար են միացված (որ) ստորադասական շաղկապով։
5-րդ բաղադրիչ նախադասությունը համադասական է 4-րդին, որովհետև իրար միացված են (և) համադասական շաղկապով։

2. անպայման — ձևի պարագա
ինձ — ուղիղ խնդիր
հետն էր տանում — ստորոգյալ
այնտեղ — տեղի պարագա
ծանր — որոշիչ
փայտեր — ուղիղ խնդիր
դնում էի — ստորոգյալ
ուսիս — հանգման խնդիր

• Երբ անցավ մի տասը օր, և կռիվը բավական հեռացավ քաղաքից, նրա մեջ հանկարծ զարթնեց այրված տունը տեսնելու մի փափագ, իսկ դրա համար նրան օգնեց կինը, որը շարունակ տրտնջում էր, թե նոր բնակարանը հարմարություններ չունի։

1. 2-րդ բաղադրիչ նախադասությունը համադասական է 1-ինին, որովհետև իրար են միացված (և) համադասական շաղկապով։
2-րդ և 3-րդ բաղադրիչ նախադասությունները համադասական են, որովհետև միացված են շարահարությամբ (ստորակետով)։
3-րդ և 4-րդ բաղադրիչ նախադասությունները համադասական են, որովհետև միացված են (իսկ) համադասական շաղկապով։
5-րդ բաղադրիչ նախադասությունը ստորադասական է 4-րդին, որովհետև իրար են միացված (որը) հարաբերական դերանունով։
5-րդ և 6-րդ բաղադրիչ նախադասությունները ստորադասական են, որովհետև միացված են (թե) ստորադասական շաղկապով։

Նրա մեջ — տեղի պարագա
հանկարծ — ձևի պարագա
զարթնեց — ստորոգյալ
այրված — որոշիչ
տունը — ուղիղ խնդիր
տեսնելու — հատկացուցիչ
մի — որոշիչ
փափագ — ուղիղ խնդիր

• Երբ ձմռանը որևէ մեկը հիվանդանում էր, և սիրտը մեղր էր ուզում, ժլատ Հովհաննեսին չէին դիմում, այլ գնում էին հարևան գյուղերը։

1. 2-րդ բաղադրիչ նախադասությունը համադասական է 1-ինին, որովհետ իրար են միացված (և) համադասական շաղկապով։
2-րդ և 3-րդ բաղադրիչ նախադասությունները համդասական են, որովհետև միացված են շարահարությամբ (ստորակետով)։
3-րդ և 4-րդ բաղադրիչ նախադասությունները համդասական են, որովհետև միացված են (այլ) համադասական շաղկապով՚

2. ժլատ — որոշիչ
Հովհաննեսին — հանգման խնդիր
չէին դիմում — ստորոգյալ
գնում էին — ստորոգյալ
հարևան — որոշիչ
գյուղերը — տեղի պարագա

• Երեխաները, որ հավաքվել էին մի մեծ քարայրի առջև, ուզում էին ներս մտնել, որ գիշերեին այնտեղ, քանի որ չէին կարող անտառից այդ ժամին դուրս գալ։

1. 2-րդ բաղադրիչ նախադասությունը ստորադասական է 1-ինին և 3-րդին, որովհետև իրար են միացված (որ) հարաբերական դերանունով։
4-րդ բաղադրիչ նախադասությունը ստորադասական է 3-րդին, որովհետև իիրաար են միացված (որ) ստորադասական շաղկապով։
4-րդ և 5-րդ բաղադրիչ նախադասությունները ստորադասական են, որովհետև միացված են (քանի որ) ստորադասական շաղկապով։

2. երեխաները — ենթակա
ուզում էին — ստորոգյալ
ներս — տեղի պարագա
մտնել — ուղիղ խնդիր

• Թե տիրես, մեծ Շահ, դու նրա սրտին,
  Թաթուլն էլ անզոր կընկնի ոտքիդ տակ,
  Հանգիստ կտիրես և Թմուկ բերդին,
  Որ չես կարենում էսքան ժամանակ։

1. 2-րդ բաղադրիչ նախադասությունը համադասական է 1-ինին, որովհետև իրար են միացված շարահարությամբ (ստորակետով)։
3-րդ բաղադրիչ նախադասությունը համադասական է 2-րդին, որովհետև իրար են միացված (և) համադասական շաղկապով։
4-րդ բաղադրիչ նախադասությունը ստորադասական է 3-րդին, որովհետև իրար են միացված (որ) ստորադասական շաղկապով։

2. Թաթուլն — ենթակա
անզոր — ձևի պարագա
կընկնի — ստորոգյալ
ոտքիդ տակ — տեղի պարագա
հանգիստ — ձևի պարագա
կտիրես — ստորոգյալ
Թմուկ բերդին — հանգման խնդիր

1. Կարդա «Հայոց լեռներում» բանաստեղծությունը։ Մեկնաբանիր բանաստեղծության յուրաքանչյուր քառատողն ու դրանց վերջին տողերը։

Առաաջին քառատողը հայերի մաասին է,նա նկաագրել թե հայերը ինչքան դժվարություներ և դաժանություններ են տեսել,սակայն նրանք չեն հանձնվում և անընդատ գնում են առաջ։

Երկրորդ տան մեջ կարագրում է հայ ժողովրդի ուժը,թե ինչքան ուժեղ է եղել հայ ժողովուրդը,որ նրա ձեռքից ամեն բան վերցրել են գանձեր,հողեր սակայն նա երբեք չի հանձնվել թշնամուն։

Երրորդ տունը մեր տաջանքների և կորուստների մասին է։Անընդմեջ խաղաղ բնակիչներին տանջել են,սպանել են,ցանկացել են բնաջնջել հայ ազգին։

Չորրոդը ցեղասպանությունից մնացած վերքերն են,որը միշտ կհիշվի։

Հինգերորդը մեր հոյսի մասին է որը երբեք չի կորում և հայ ժողովուրդը տանջվելով սակայն առաջ է իմանալով, որ ամեն բան լավ է լինելու։

2. Մեկնաբանիր հայոց լեռների սիմվոլիկան։ Որոշիր՝ ինչ տրամադրություն է ներկայացնում հեղինակն այստեղ։ Փորձիր տրամադրությունն արտահայտել եղանակային երևույթով։

Այսետղ տրամադրությոնը հիմանակնում տխուր է։Թումանյանը ցանկցաել է սարերի միջոցով նկարագրել հայերի տանջաքները։

Հայրենիքիս հետ

Առաջին տան մեջ ասվում է որ շատեր թողնում են հայրենիքը,մտածելով որ այնտեղ ավելի լավ է և ուրախ սակայն ամեն անգամ կարոտով են վերադառնո իրենց հայրենիք։

Երկրորդի մեջ նկարագրում է հյրենիքւմ եղծ պատերազմները,նկարագրում է զոհերին,որբերին։

Երրորդի մեջ ասվում է,չնայած այդ դժբախտությունների մենք պետք է չհուսահատվեք և ամեն կերպ ամեն կերպ ավելի լավը դարձնեն մեր հայրենիքը։

Չորորդը այն մասին է որ մենք մեր հայրենիքը ծաղկենելու են և երջանկի այպրենք այնտեղ։

4. Մեկնաբանիր բանաստեղծության առաջին տողերը՝ «Վաղուց թեև իմ հայացքը անհայտին է ու հեռվում ու իմ սիրտը իմ մտքի հետ անհուններն է թափառում….»

Այս տողերը արտագաղթի մասին է,մարդիկ մածելով, որ եթե իրենք ապրեն ուրիշ երկրում իրենց կյանք ավելի լավը կդառնա։Թողնելվ իրենց հայրենիքը հեռանում են ,սակայն իրենց մտքերը ,իրենց սրտը մեկ է նում է իրեց հայրենիքում։

1.  Կարդա «Հոգեհանգիստ» բանաստեղծությունը։ Տեղեկություններ գտիր Թումանյանի՝ այդ շրջանում գործունեության մասին։ Ամենահետաքրքիր տեղեկությունները հավաքիր քո բլոգում։

Բանաստեղծություը կարդալուց զգացի տրություն,հիասթափություն,հուսահատություն։Զգացվում է որ նա գրել է ցեղասպանության մասին,նա իր ամբողջ ցավը տվել է բանաստեղծությանը։։ Բանաստեղծությունում ցեղասպանությունից թողած մտքերի և հուշերի հետևանքն է ցույց տալիս։ Հովհաննես Թումանյանը մեկն էր այն հեռատես ու ամենատես մտավորականերից, ով Հայոց ցեղասպանության տարիներին անձնուրաց նվիրվեց իր ժողովրդին և նրա արդար դատի լուծմանը:  Նա իր աչքերով տեսավ Ցեղասպանությունը: Այդ տարիների ընթացքում իր հետ պահում էր օրագրեր, որոնք այսօր էլ ցեղասպանության պատմությունը կերտելու համար վավերագրեր են, ընդ որում շատ կարևոր: Ո՞վ կարող էր 1915-ին ասել՝ իմ նոր հայրենիք, հզոր հայրենիք: Այդ տարիներին բոլորի շուրթերից անեծք էր հնչում, մռայլություն էր տիրում, իսկ Թումանյանն ասում էր՝ «Ու պոետներ, որ չեն պղծել իրենց շուրթերն անեծքով, պիտի գովեն քո նոր կյանքը նոր երգերով, նոր խոսքով»: Նա անմիջապես ստանձնում է գաղթականների և որբերի օթևանի, խնամքի, նրանց սնունդով ապահովելու գործին:  Թումանյանն այդ փոքրիկ, բախտահալած որբերի պաշտպանն ու գուրգուրացողն է եղել, և նրանց կողմից անվանվել է «մեծ բանաստեղծ հայրիկ»:Սա թերևս ամենամեծ գնահատականն է, որին ակամա արժանացրել է ինքն իրեն բանաստեղծը: Եվ Ամենայն Հայոց բանաստեղծն է, որ ուներ իր ժողովրդին հոգեհանգիստ կարդալու բարոյական մեծ իրավունքը.

Գտիր աշխարհագրական անունները քարտեզների վրա։ Փորձիր բացատրել լայն աշխարհագրության դերն այս բանաստեղծությունում։ Առանձնացրու ըստ քեզ բանաստեղծության առանցք հանդիսացող տողը (տողերը)։

Մասիսն ու Արան, Սիփանն ու Սըրմանց, Նեմրութ, Թանդուրեք,
Սուրբ Արագածի կանթեղն էլ, ինչպես հեռավոր արև,
Մինչև Միջագետք, մինչև Ասորիք, մինչև Ծովն հայոց,
Մինչև Հելլեսպոնտ, մինչև Պոնտոսի ափերն ալեկոծ։
Աջիցըս Եփրատ, ձախիցըս Տիգրիս՝ ահեղ ձեներով,
Ամպերն էլ ելան Ձիրավի ձորից, հըսկա բուրվառից,
Ճանապարհ ընկան ծաղկանց սարերից, Հայկական պարից,

— Հանգե՜ք, իմ որբե՜ր… իզո՜ւր են հուզմունք, իզո՜ւր և անշահ…
Մարդակեր գազան՝ մարդը՝ դեռ երկար էսպես կըմնա…

Կարդա «Բարձրից» բանաստեղծությունը։

• Հատվածների բաժանիր բանաստեղծությունը

Հատված 1. Իմ բարի սըրտի էն մեծ խոհերից,
Էն մեծ խոհերի անհուն խորերից՝
Կամեցավ՝ ելավ իմ հըզոր հոգին,
Որ բարձրից նայի աստծու աշխարհքին։

Ու պայծառ ցոլաց դեպ վերին այեր՝
Մարդկային ամեն հընարքներից վեր,
Վե՜ր ամեն շուքից և շամանդաղից՝
Մինչև լուսեղեն ոլորտն անթախիծ։

Ու իր հարազատ բարձունքիցը լույս՝
Անչար, անաչառ, անդորր ու անհույզ՝
Պարզ, ամենատես հայացքովը նա
Ճառագեց ներքև՝ աշխարհքի վըրա։

Հաստված 2. Տեսավ աշխարհքը՝ գեղեցի՜կ, անվե՜րջ,
Եվ հայրենիքներն անձուկ նըրա մեջ,
Եվ աստվածները նըրանց զանազան,
Եվ սուրբերը խիստ, խըտրող ու դաժան։

Տեսավ՝ ուտում են ամենքն ամենքին.
Ամեն հայրենիք՝ իրեն զավակին,
Եվ իր պաշտողին՝ ամեն մի աստված,
Եվ կյանքը տանջանք, ցավ համատարած։

Ու ոչ մի երկիր չըկա հանգչելու-
Խոր, արարչական հանգիստն անխըռով,
Ու ոչ մի անկյուն չըկա շընչելու
Շունչն աստվածային՝ լի անվերջ սիրով․․․

Հաստված 3. Անպատում վըշտով վերըստին նայեց
Իմ էս մեծ սըրտին՝ աշխարհքից էլ մեծ,-
Անսահմա՜ն աշխարհք, և սեր ընդհանուր
Եվ մարդը ուրախ, և երգ ամենուր․․․

Ու իջավ նորից էնտեղ հանգչելու-
Խոր, արարչական հանգիստն անխըռով,
Էնտեղ հանգչելու, էնտեղ շընչելու
Էն մեծ խոհերով, էն անվերջ սիրով․․․

6. Էսսե գրիր Թումանյանի այս երկու բանաստեղծությունների շուրջ։

Այս երկու բանաստեղծություների մեջ նմանություն կա։Հոգեհանգիստ բանաստեղծության մեջ Թումայանը նկարագրում է այն ինչ տեսել է,այն ինչ գացել է։Բանստեղծությունը նվիրված է Ցեղասպանությանը,անմեղ զոհերին,երեխաներին ոքեր դարձան որբ,նկարագրում է մարդկանց տանջանքները, և թշնամու դաժանությունը։Իսկ Բարձրի բանաստեղծության մեջ Թուանյանը խոսում է աշխարհում տիրող անարդարությանև դաժանության մասին,ասում է որ աշխարհի ոչ միանկյունում չես կարող հանգիստ ապրել,մարդիկ կարծես գազաններ լինեն։