Posted in Uncategorized

Թվաբանական պրոգրեսիա

828) ա) 1/2, 1/3, 1/4 = պրոգրեսիա չէ

828) բ) 1/2, 2/3, 3/4 = պրոգրեսիա չէ

828) գ) 1/4, 3/4, 5/4, 7/4 = պրոգրեսիա է

828) դ) 2/5, 12/10, 40/20, 28/10 = պրոգրեսիա է

829) 3, 6, 9, 11

830) Ոչ

831) 3, 5.5, 8

832) Ոչ

833) ա) 1, 4, 7, 10

d = 3

833) բ) 15, 30, 45, 60

d = 15

833) գ) 10, 7, 4, 1

d = -3

833) դ) – 10, – 5, 0, 5

d = 5

834) ա) d = 2

1, 3, 5, 7, 9

834) բ) d = 40

40, 80, 120, 160, 200

834) գ) d = 100

100, 200, 300, 400, 500

834) դ) d = – 400

– 400, – 800, – 1200, – 1600

835) ա)

a1 = 8, d = 10

8, 18, 28, 38

835) բ)

a1 = 15, d = 30

15, 45, 75, 105

835) գ)

a1 = 10, d = 8

10, 18, 26, 34

835) դ)

a1 = – 0.15, d = 3.95

– 0.15, 3.8, 7.75, 11.7

836) ա) 4, x, 9

x = 6.5, d = 2.5

836) բ) x, – 4, – 6

x = – 2, d = – 2

836) գ) 15, – 30, x

x = – 75, d = – 45

859) ա) a1 = 8, d= 3, n = 14

an = 47

859) բ) a1 = – 220, d = 50, n = 7

an = 520

859) գ) a1 = 120, d = 2/5, n = 21

an = 128

859) դ) a1 = 45, d = 5/2, n = 41

an = 145

860) 2, x, 3

x = 2.5, d = 0.5

861) 2, 9/4, 5/2, 11/4, 3

d = 1/4

862) 0, 7/8, 7/4, 21/8, 7/2, 35/8, 21/4, 49/8, 7

d = 7/8

863) a11 = 67, a25 = 158

Ո՞ր համարի արժեքն է 93։

a15 = 93

Posted in Uncategorized

Թեստ 6

1.Գտեք ամենամեծ երկնիշ թվի և 3 թվի քանորդը:

99 : 3 = 33

1) 300

2) 31

3) 33

4) 279

2. Քանի՞ ընդհանուր պարզ բաժանարարներ ունեն 18 և 24 թվերը:

2, 3, 4

1) 2

2) 3

3) 1

4) 4

3. Դասարանի 15 աշակերտները փոխանակեցին իրենց լուսանկարներով: Քանի՞ լուսանկար պահանջվեց:

15 * 14 = 210

1) 210

2) 105

3) 29

4) 200

4. Գտեք անհավասարման լուծումների բազմությունը

|3 + 4x| > 2

1) ∅

2) (-5/4; 1/4)

3) (-∞;-5/4)∪(-14; +∞)

4) (-1/4; +)

5.  Վեց տրակտորները հողը վարում են 18 օրում:

1) Քանի՞  օրում կվարի այդ հողը 1 տրակտորը:

ա-3

2) Քանի՞ օրում այդ հողը կվարեն 9 տրակտորները:

բ-27

6. ABC հավասարասրուն եռանկյան AB և BC սրունքները 13 սմ են, իսկ AC հիմքը՝ 10 սմ:

1)  Գտեք հիմքին տարված բարձրությունը:

2)  Գտեք եռանկյան մակերեսը:

3)  Գտեք եռանկյան արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

7.  Թվաբանական պրոգրեսիայում   a7+a11=13

a9=?

8.  Գտնել   x-2(x-3)= 1 հավասարման արմատը:

x = 5

9. Գտնել а ֊ի բոլոր այն արժեքները, որոնցից յուրաքանչյուրի դեպքում

X2 – 24x + а >0 անհավասարումը ճիշտ է х -ի բոլոր արժեքների

համար:

10. Գտնել (a + 3b)(5a – b ) բազմաանդամի կատարյալ տեսքը:

1) 5a2 -ab + 15ab -3b2

2) 5a2 +14ab-3b2

3) 5a2 + a b -15 a b -3b2

4) 5a2+16ab-3b2

11. Գտնել  x3-2x2+x-5  բազմանդամի արժեքը x = -2 դեպքում:

1) 3

2) – 7

3) -1 9

4) -23

Posted in Uncategorized

Թեստ 5

1. Գտեք 12 թվի քառակուսին:

12 * 12 = 144

1) 144

2) 169

3) 24

4) 120

2.  Գտեք 28 թվի բոլոր բաժանարարները:

28 = 1, 2, 4, 7, 14, 28

1) {7;4}

2) {7;14;28}

3) {1;2;7;14;28}

4) {1;2;4;7;14;28}

3. <A = 95°: Այն՝

1) փռված անկյուն է

2) բութ անկյուն է

3) ուղիղ անկյուն է

4) սուր անկյուն է

4. Քանի՞ պարզ բաժանարար ունի 36 թիվը:

1)  2

2) 3

3) 4

4) 6

5. Քանի՞ վայրկյան է 1/3 ժամը:

60 : 3 = 20

20 * 60 = 1200

1) 8

2) 20

3) 1200

4) 123

6. Գտեք a (x -y )+ b (y -x ) բազմանդամի ներկայացումը արտադրյալի

տեսքով:

1 ) (x-y)(a+b)

2) (x-y)(a-b)

3) (x+y)(a+b)

4) (x+y)(a-b)

7. Վիճակահանության մասնակիցները պետք է արկղից հանեն 1-ից 40 համարներով կտրոններ: Գտեք հավանականությունը, որ առաջին հանված կտրոնը 4-ի բազմապատիկ թիվ է:

4 * 10 = 40

10/40 = 1/4

1) 1/10

2) 1/8

3) 1/4

4) 1/2

8. Գտեք հավասարման արմատը:

-2x/3 + x/4 -2 = 0

1) 2,4

2) 4,8

3) -2,4

4) -4,8

9. Գտեք հավասարման արմատները:

(2x + 3)(x -7)=0

1) -1,5  7

2) 1,5 և – 7

3) 7

4) -1,5

10. Գտեք անհավասարման լուծումների բազմությունը:

X2 + 2 x -3 < 0

1) (- ;-3)ս (1; )

2) (1;)

3 ) ( – ; ֊ 3 )

4) (-3;1)

11. Գտեք а ֊պարամետրի բոլոր այն արժեքները, որոնց դեպքում

4x2 + x + a > 0 անհավասարությունը տեղի ունի х-ի ցանկացած

արժեքի դեպքում:

Posted in Uncategorized

Թեստ 4

1.Գտեք 47 թվի թվանշանների արտադրյալը:

4 x 7 = 28

1) 11

2) 28

3) 35

4) 3
2. Գտեք եւ 7/8 և 5/14  կոտորակների տարբերությունը:

7/8 – 5/14 = 49 – 20/ 56 = 29/56

1) 89/56

2) 27/56

3) 39/26

4) 29/56

3. Գտեք ճիշտ անհավասարությունը:

1) 0< – 15

2) 7 < – 76

3) —78 < – 27

4) – 8> – 2

4. Գտեք ամենափոքր պարզ թիվը:

1) 1

2) 0

3) 2

4) 3

5. Գտեք թիվը, եթե հայտնի է, որ նրա 20%-ը 40 թիվն է:

20% = x * 5 = 40 * 5 = 200

1) 800

2) 1/2

3) 200

4) 60

6. Գտեք ուղղանկյան պարագիծը, եթե նրա կից կողմերը հավասար են  9սմ և 11սմ:

(9 * 2) + (11 * 2) = 40

1) 20 սմ

2 ) 40 սմ

3) 99 սմ

4) 90 սմ

7. Ծաղկամանում դրված են 5 հատ մեխակ, 7 հատ քրիզանթեմ և 3 հատկակաչ: Գտեք հավանականությունը, որ ծաղկամանից պատահական հանված ծաղիկը մեխակ է:

1) 1/15

2) 1/3

3) 7/15

4) ½

8. Հաշվել արտահայտության արժեքը:

989:43—912:48 = 23 – 19 = 4

1) 5

2) 4

3) 42

4) – 4

9. Գտեք հավասարման արմատները:

X2 —7x +12 = 0

D = 49 – 4(12) = 49 – 48 = 1

x1 = 3 | x2 = 4

1) 3 և 4

2) -3 և -4

3) 9 և 16

4) – 9 և -1 6

10. Թվաբանական պրոգրեսիայում   a1=12, d=5, n=8
an=?

an = a1 + (n – 1)d = 12 + 5(8 – 1) = 12 + 40 – 5 = 47

11. X2 + рх +6 հավասարման արմատները 2 և 3 թվերն են: Ինչի՞ է

հավասար Р գործակիցը:

Posted in Uncategorized

Թեստ 1

1.Գտնել միանիշ պարզ թվերի գումարը:

2+3+5+7=17

1) 25

2) 26

3) 17

4) 15

2. Ի՞նչ բնական թիվ պետք է տեղագրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի  34 = *20 հավասարությունը լինի ճիշտ:

1) 3

2) 9

3) 15

4) 18

3. Ո՞րն է  9/11 սովորական կոտորակի ներկայացումն անվերջ պարբերական տասնորղական կոտորակի տեսքով.

9 : 11 = 0.81818182

1) 0,(818)

2) 0,81

3) 0,(81)

4) 0,82

4. 300, 828, 237, 476 թվերից ո՞րը պետք է աջից կցագրել 27 թվին, որպեսզի ստացված հնգանիշ թիվը բաժանվի 9-ի.

27828 : 9 = 3092

1) 300

2) 828

3) 237

4) 476

5.Գտնել 80-ի 15 %-ը:

80 * 15/100 = 1200/100 = 12

1)12

2)68

3)4003

4)16003

6.Գտնել մեկ անհայտով ավազ անդամի 1 գործակցով երկրորդ աստիճանի անհավասարումը, որի լուծումների բազմությունը

(-∞; – 2)∪(7; +∞) միջակայքն է:

1) x2 – 14x + 5> 0

2) x2 – 14x + 5< 0

3) x2 – 5x  – 14> 0

4) x2 – 5x  – 14< 0

7.Գտնել Зxу միանդամի և xy +9x3y -6      բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը:

1) 3xy + 27x3y – 6xy

2) 3x2y2 + 9x4y – 6xy

3)3x2y2  + 9x3y -18xy

4) 3x2y2 + 27x4 y2-18xy

8.( 2b )2 + 8ab արտահայտությունը վերլուծել արտադրիչների:

1) ( 2b )2

2) (a + 4b)(a -4b)

3) ( +2b )2

4) (a-2b)(a + 2b)

9.Տրված է 3, 8, 13, … թվաբանական պրոգրեսիան: Գտնել պրոգրեսիայի տարբերությունը:

Պատասխան՝5։

10.Գտնել {bn} երկրաչափական  պրոգրեսիայի չորրորդ անդամը, եթե

b1 =0,5, q = -2: 

11.Երկու բանվոր 9 օր միասին աշխատելով կատարեցին պլանով նախատեսված առաջադրանքի 75 %-ը: Բանվորներից առաջինը կարող է ամբողջ առաջադրանքը կատարել 7 օր ավելի շուտ, քան երկրորդը:

ա) Միասին աշխատելով քանի՞ օրում բանվորները կավարտեն ամբողջ առաջադրանքը:

բ) Քանի՞ օրում ամբողջ առաջադրանքը կարող է կատարել առաջին բանվորը:

12.Գտնել արտահայտության արժեքը:

(2,08 — 2,33) • 8 + 0,6 : 15

1) 5

2) 1

3) 2 125

4) -1 2225

13. 8-15 * 8+15

1) 49-1615

2) 49

3) 49 + 1615

4) 7

14.  a3 -8b3a2+2ab+4b2 :a2 -4b2(a+2b )2  , երբ  a=2, b=3

1) 8

2) 0,2

3) 5

4) 0,125

15.  Գտնել   x- 2(x-3)=1 հավասարման արմատը:

1) 7

2) 213

3) 5

4)-123

Posted in Uncategorized

Մետաղաձուլություն

Մետաղաձուլությունը (մետալուրգիան), որը մարդու արտադրական գործունեության հնագույն բնագավառներից է, յուրաքանչյուր երկրի տնտեսական և ռազմական հզորության հիմքն է:
 
Հայաստանում մետաղ ձուլել են դեռևս 3 հազարամյակ առաջ (Արմավիրի մարզ` Մեծամոր)։
Հին և միջին դարերում մարդիկ ճանաչել են մետաղի ընդամենը 7 տեսակ՝ ոսկի, արծաթ, երկաթ, պղինձ, կապար, անագ և սնդիկ:
Վերջին տասնամյակներին մետաղաձուլության աճը դանդաղել է, քանի որ մեքենաշինության և մետաղների օգտագործման այլ ոլորտներում թանկ մետաղների փոխարեն սկսել են օգտագործել ավելի էժան ու «անսահմանափակ» քանակությամբ պլաստմասսա և այլ փոխարինող նյութեր:
  • հանքաքարի հարստացումը, այսինքն` դրա մեջ պարունակվող ոչ պիտանի քարանյութի հեռացումը («փուչ ապարներ») և խտանյութի արտադրությունը,
  • խտանյութից մետաղի ձուլման բուն գործընթացը,
  • համաձուլվածքների և գլանվածքի արտադրությունը:
Հիմնական արդյունահանող երկրներն են Բրազիլիան, Ավստրալիան, Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ռուսաստանը:
Հումքի մշակման հետագա փուլերը` թուջի և պողպատի ձուլումը, կատարվում են ինչպես հումքի և վառելիքի (քարածխի) արդյունահանման, այնպես էլ սպառման վայրերում:

 

Մետաղաձուլությունը բաժանվում է երկու ենթաճյուղի` սև և գունավոր մետաղաձուլության: Սև մետաղաձուլության գլխավոր և ամենատարածված հանքային հումքը երկաթաքարն է, որի հանույթի հնագույն և գլխավոր շրջանն ավանդաբար Արևմտյան Եվրոպան էր:

Թուջի և պողպատի ձուլմամբ առաջատար երկրներն են Չինաստանը, Ճապոնիան, ԱՄՆ­ը, Ռուսաստանը, Կորեայի Հանրապետությունը:
Աղյուսակում ներկայացված են մետաղաձուլության մեջ առաջատար մի շարք երկրներ
Մետաղաձուլություն Պետություններ
Երկաթաքարի արդյունահանում Չինաստան, Ավստարալիա, Բրազիլիա, Հնդկաստան, Ռուսաստան, Ուկրաինա, ՀԱՀ, ԱՄՆ, Կանադա, Իրան
Թուջի և պողպատի արտադրություն
Չինաստան, ԱՄՆ, Հնդկաստան, Ճապոնիա, Կորեա (Հվ.), Ռուսաստան, Գերմանիա, Թուրքիա, Բրազիլիա, Ուկրաինա
Ոսկու արդյունաբերություն Չինաստան, Ավստրալիա, Ռուսաստան, ԱՄՆ, Կանադա, Պերու, ՀԱՀ, Ուզբեկստան, Մեքսիկա, Գանա
Ալյումինի արտադրություն Չինաստան, Հնդկաստան, ԱՄՆ, Իսլանդիա, ՀԱՀ, Ռուսաստան, ՄԱԷ, Նորվեգիա, Բրազիլիա, Կանադա, Ավստրալիա
Պղնձի արդյունաբերություն Չինաստան, Ճապոնիա, Չիլի, Ռուսաստան, Հնդկաստան, Կորեա (Հվ.), Զամբիա, ԱՄՆ, Ավստրալիա, Ղազախստան, Կանադա, Ինդոնեզիա, Բրազիլիա, Մեքսիկա, Իրան, Իսպանիա
 
Posted in Uncategorized

Լույսի բեկում․ լույսի բեկաման օրենք

Անհամասեռ միջավայրում  լուսը տարածվում է ոչ  ուղղագիծ։

Լույսի ճառագայթի  ուղղության  փոփոխությունը  մի միջավայրից  մյուսն անցնելիս  կոչվում է բեկում։

Երբ լույսն օդից  անցնում է ջուր  ապա sina/sinb=1.33։Այլ նութեի համար  այդ հարաբերությունն  ունի ուրիշ արժեք։Սակայն  յուրաքանչուր  թափանցիկ նյութի համար ,երբ  լույսն օդից անցնում է նյութի մեջ ապա  sina/sinb հարաբերությունն մնում է ափոփոխ։ Հետևաբար՝ այն  նյութի բնութագիր է ,որն անվանում են  բեկման ցուցիչ։  Եթե նյութի  բեկման ցուցիչը  նշանակենք n-ով  ապա կարելի է գրել որ  sina/sinb=n երբ լույսն օդից անցնում է նյութի  մեջ։

Լուսը օդից  որևէ միջավայր անցնում է  այնպես որ, բեկված ճառագայթը մնում է  անկման բարդության մեջ։ Անկման անկյան սինոուսի  հարաբերությունը   բեկման անկյան սինուսին ,անկախ անկման անկյունից  այդ միջավայրի  համար հաստատուն է։

sina:sinb=n=const

Լույսի բեկման օրենքը հայտնաբերել է հոլանդացի ֆիզիկոս  Վիլեբրորդ Սնելիուսը։

Հայտնի է որ երկրի մթնոլորտն  անհամասեռ է և բացի այդ   նրա բեկման ցուցիչն  փոքր-ինչ մեծ է մեկից։Հետևաբար լույսը մթնոլորտում ծարատվում է  ոչ ուղղագիծ. լույսի ճառագայթն կլորանում  է։Այս երևույթը  կոչվում է լույսի  ռեֆրակցիա։

Ռեֆրակցիայի հետևանքով  հորիզոնի մոտ  երկնային լուսատուները  մեզ երևում են փոքր-ինչ բարձր քան իրակաում։

Մթնոլորտի խտություն  ժամանակ առ ժամանակ փոխվում է  ուստի ժամանակի ընթացքում  փոխվում է  նաև  մթնոլորտի բեկման ցուցիչը։Դրա հետևանքով աստղից դեպի մեզ եկող  լույսի ճառագայթի՝ռեֆրակիցիայով պայմանավորված  կորացումն  անընդհատ  փոխվում է։

Մթնոլորտի մերձերկրյա  շերտերում օդի խտության փոփոխություների  հետևանքով առաջանում է օդատեսիլ։

Օդատեսիլները սովորաբար առաջանում են  այնպիսի  ընդարձակ և հարթ վայրերում, որտեղ երկրի մակերևույթը  բավական տաք կամ սառն է օրինակ՝ անապատներում։

Posted in Uncategorized

Ոսպնյակներ։Ոսպնյակի օպտիկական ուժ

Լույսի անդրադարձման և բեկման երևույթները օգտագործվում են լուսային ճառագայթների տարածման ուղղությունը փոխելու նպատակով՝ տարբեր օպտիկական սարքերում, ինչպիսիք են մանրադիտակըաստղադիտակըխոշորացույցըլուսանկարչական ապարատը։

Այդ բոլոր սարքերում լուսափնջի կառավարումը իրականացվում է նրանց կառուցվածքի ամենակարևոր մասի՝ ոսպնյակի միջոցով:

Ոսպնյակ է կոչվում թափանցիկ, սովորաբար ապակե մարմինը, որը երկու կողմից սահմանափակված է գնդային մակերևույթներով:

Ըստ իրենց ձևի՝ ոսպնյակները լինում են ուռուցիկ և գոգավոր:
Ուռուցիկ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավելի հաստ է, քան եզրերը:
Լինում են երկուռուցիկ  հարթուռուցիկ  գոգավոր-ուռուցիկ  ոսպնյակներ։
Գոգավոր են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասն ավերի բարակ է, քան եզրերը:
Բարակ են այն ոսպնյակները, որոնց միջին մասը (հաստությունը) զգալիորեն փոքր է նրանց սահմանափակող գնդային մակերևույթների շառավիղներից՝ dR
Այստեղ d-ն ոսպնյակի հաստությունն է, R1,R2-ը՝ գնդոլորտների շառավիղները:
Բարակ ոսպնյակների պայմանական նշաններն են՝
789.png
Կառուցման խնդիրներում հիմնականում ոսպնյակները ներկայացվում են այս պայմանական նշաններով:
Ոսպնյակի  օպտիկական ուժ  են անվանում  կիզկետային  հեռավորության  հակադաձ  մեծությունը։
Նշանակելով  օպծիկական ուժը D տառով  կարելի է գրել ՝
D=1:F
Օպտիկական ուժի միավորը  դիոպտրիան  է։ 1 դպտր է կոչվում  այն հավաքող ոսպնյակի  օպտիկական ուժը  որի կիզկետային ուժը 1մ ։
Ցրող ոսպնյակի օպտիկական ուժը  բացասական է ՝D<0:
Posted in Uncategorized

Ինքնաստուգում

1. Ո՞ր քիմիական տարրի ատոմներն են մտնում թվարկված բոլոր նյութերի բաղադրությա մեջ. նատրիումի հիդրօքսիդ, օզոն, ածխածնի (IV) օքսիդ, ջուր, ազոտական  թթու, ծծմբի (VI օքսիդ

ա) ծծումբ

բ) քլոր

գ) թթվածին

դ) ածխածին

 

2. Օդում ֆոսֆորի այրման, ստացված ֆոսֆորի (V) օքսիդի ջրում լուծվելը և ֆոսֆորական թթվի չեզոքացումը նատրիումի հիդրօքսիդով ռեակցիաները ո՞ր տեսակին են համապատասխանում

ա) միացման, տեղակալման, փոխանակման

բ) միացման, փոխանակման

գ) փոխանակման, տեղակալման, միացման

դ) միացման, փոխանակման, տեղակալման

 

3. Թթվածնի քանի՞ ատոմ կա ալյումինի օքսիդի մեկ մոլեկուլում

ա) 4

բ) 1,806 . 1024

գ) 2

դ) 3

 

4. Ո՞ր շարքում են գրված միայն թթվային օքսիդների բանաձևեր

ա) CO2, Mn2O7,  P2O5, NO2

բ) Al2O3,  K2O,  SO3, CrO

գ) FeO, P2O3, N2O, BaO

դ) CrO3, CO, SrO, Cs2O

 

5. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ ամֆոտեր (երկդիմի) օքսիդների համար

ա) փոխազդում են միայն հիմքերի հետ

բ) փոխազդում են միայն թթուների հետ

գ) փոխազդում են և՛ հիմքերի, և՛ թթուների հետ

դ) չեն փոխազդում են ո՛չ հիմքերի, ո՛չ թթուների հետ

 

6. Որո՞նք են 1, 2, 3, 4 նյութերը փոխարկումների հետևյալ շղթայում.

Cu 1 > CuO 2 > CuSO4 3 > CuCl2 4 > Cu(OH)2

ա) H2, H2SO4, HCl, KOH

բ) H2O, SO3, NaCl, NaOH

գ) O2, H2SO4, BaCl2, NaOH

դ) O2, SO3, HCl, H2O

 

7. Որո՞նք են ոչ մետաղ —> թթվային  օքսիդ —> թթու —> աղ  ծագումնաբանական կապն արտահայտող փոխարկումների շղթայում համապատասխան ռեակցիաների հավասարումների ձախ մասերը ՝ ըստ իրականացման հերթականության

ա) SO2 + H2O =

բ) S + O2 =

գ) S + H2O =

դ) H2SO3 + CaO =

ե) SO2 + CaO =

 

1)  բ, ե, դ                               2)  բ, ա, դ                               3)  գ, դ, ե                        4)  ե, ա, գ

 

8. Ջրածին ստանալու համար մետաղական ցինկի հետ ո՞ր թթուն են փոխազդեցության մեջ դնում

ա) խիտ H2SO4

բ) նոսր H2SO4

գ) խիտ HNO3

դ) նոսր HNO3

 

9. Հետևյալ նյութերից ՝ HNO3, CaO, CuSO4, Ca(OH)2, P2O5 որո՞նք կփոխազդեն նատրիումի հիդրօքսիդի հետ ՝ առաջացնելով չեզոք աղեր: Ճիշտ պատասխանը ՝ բոլոր հնարավոր ռեակցիաների գործակիցների գումարն  է

ա) 20                                 

բ) 21

գ) 25

դ) 26

 

10. Ո՞ր շարքի բոլոր նյութերն են փոխազդում կալիումի հիդրօքսիդի ջրային լուծույթի հետ

ա) FeO, CrO3, HClO

բ) KCl, SO2, CO2

գ) ZnO, HClO4, MgO

դ) FeCl3, ZnO, Mn2O

 

11. Համապատասխան պայմաններում հետևյալ զույգերից մի քանիսի նյութերը փոխազդում են

ա) Zn և FeCl2

բ) Fe և ZnCl2

գ) Cu և AgNO3

դ) CuO և HNO3

ե) CuSO4 և Fe

 

12. Որքա՞ն է տեղակալման ռեակցիաներում ստացվող բարդ նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածների գումարը

ա) 392

բ) 480

գ) 446

դ) 264

 

13. NaOH, H2SO4,  Al(OH)3,  Cu(OH)2, Ca(OH)2, Fe(OH)3 միացություններից մի քանիսը հնարավոր է ստանալ համապատասխան օքսիդի և ջրի միացումով: Որքա՞ն է հնարավոր ռեակցիաների հավասարումների գործակիցների գումարը

ա) 10

բ) 25

գ) 4

դ) 6

 

14. Միացություններում +6 օքսիդացման աստիճան ցուցաբերող քիմիական տարրի առաջացրած 0,875 գ զանգվածով երկհիմն թթվի քայքայումից գոյացել է 0,812 գ այդ թթվին համապատասխանող օքսիդ: Որքա՞ն է թթվի մոլային զանգվածը (գ/մոլ)

ա) 250

բ) 210

գ) 162

դ) 98

 

15. Թթվածնի քանի՞ ատոմ է պարունակում 1,02 գ ալյումինի օքսիդը

ա) 1,806 . 1021

բ) 0,03

գ) 0,01

դ) 1,806 . 1022

 

16. 7,8 գ զանգվածով կալիումը լուծել են 48,4 գ ջրում: Որքա՞ն է նյութի զանգվածային բաժինը (%) ստացված լուծույթում

ա) 20

բ) 80

գ) 25

դ) 65

 

17. Որքա՞ն է երկաթի օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը, եթե դրա 19,68 գ զանգվածով նմուշը մինչև մետաղ վերականգնելու համար ծախսվել է 8,2656 լ (ն.պ.) ծավալով ջրածին

ա) 72

բ) 160

գ) 23

դ) 104

 

18. Ծծմբական և ազոտական թթուներ պարունակող 945 գ զանգվածով ջրային լուծույթին ավելցուկով բարիումի քլորիդ ավելացնելիս անջատվել է 116,5 գ նստվածք: Նստվածքի անջատումից հետո մնացած լուծույթը չեզոքացնելու համար ծախսվել է 100 գ նատրիումի հիդրօքսիդ

ա) Որքա՞ն է ազոտական թթվի զանգվածային բաժինը (%) ելային լուծույթում

 

բ) Որքա՞ն է ելային լուծույթում ծծմբական թթվի զանգվածը (գ)

 

19. Պարբերական համակարգի գլխավոր ենթախմբերի տարրերից մեկի բարձրագույն օքսիդի մոլային զանգվածը 108 գ/մոլ է, իսկ այդ օքսիդում թթվածնի զանգվածային բաժինը  74 % է

ա) Որքա՞ն է այդ տարրի ջրածնային միացության մոլային զանգվածը (գ/մոլ)

բ) Ի՞նչ զանգվածով (գ) թթու կառաջանա այդ օքսիդի մեկ մոլը ջրում լուծելիս

Posted in Uncategorized

Հայաստանում բնակված ադրբեջանցիների մասին

Նախքան Արցախյան հակամարտությունը՝ Հայաստանի տարածքում բնակվել են մեծ թվով ադրբեջանցիներ։ Արցախյան պատերազմին հաջորդած հայ-ադրբեջանական լարված իրադրության հետևանքով ադրբեջանական համայնքը լքել է Հայաստանի տարածքը։ Ի տարբերություն սրա՝ Ադրբեջանի հայ բնակչությունը ենթարկվել է զանգվածային ջարդերի և տեղահանումների։ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի համոզմամբ 2004 թվականի տվյալներով Հայաստանի Հանրապետության տարածքում բնակվում են 30 ադրբեջանցիներ։Ադրբեջանցիները չունեն ազգային փոքրամասնության կարգավիճակ, սակայն նշվում են միջազգային մի շարք կառույցների վիճակագրական տվյալներում։ Ի հակասություն այս փաստի՝ Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրական ծառայության պնդմամբ ներկայումս ո՛չ Հայաստանի, և ո՛չ էլ Արցախի տարածքում ոչ մի ադրբեջանցի չի ապրում։

Հայաստանաբնակ ադրբեջանցիների թիվը աճել է Երևանի խանության գոյության տարիներին։ 1879 թվականին պարսկական լծից ազատված ռուսահպատակ Հայաստանում բնակվում էր 313 հազար ադրբեջանցի (այդ անվան տակ հանդես էին գալիս նաև Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան երկրամասի պարսիկ բնակչությունը և մյուս թյուրքերը) և շուրջ 50 հազար քուրդ և եզդի։ Չնայած 1918-1920 թվականների հայ-ադրբեջանական լարված հարաբերություններին

՝ Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետությունում բնակվել է շուրջ 12 հազար իսլամադավան ադրբեջանցի։ Հայաստանի ադրբեջանական համայնքի բնակչությունը վերստին աճել է Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո։ 1939 թվականին Հայկական ԽՍՀ-ում բնակվում էր ավելի քան 130 հազար ադրբեջանցի, 1959 թվականին՝ 107 հազար, 1970 թվականին՝ 148 հազար։

19-րդ դարի սկզբին ադրբեջանցիները և թաթարները կազմել են Հայաստանի բնակչության մի զգալի մասը։ Դա գլխավորապես պայմանավորված է 1849 թվականին կայսերական հատուկ հրամանագրով Երևանի նահանգի կազմավորմամբ։ Երևանի նահանգն իր սահմանների մեջ ընդգրկում էր նաև ներկայումս Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության տակ գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքը։ Երևանի նահանգի քաղաքների հիմնական բնակչությունը քրիստոնյաներ էին, ովքեր զբաղվում էին արհեստներով ու առևտրով, մինչդեռ իսլամադավան թուրքերն ու քրդերը ապրում էին լեռնային շրջաններում և զբաղվում կիսաքոչվոր անասնապահությամբ։ Հայերը կազմում էին բնակչության 53 %-ը՝ 441 000 բնակիչ, կովկասյան թաթարները՝ 38 %-ը՝ 313 000 բնակիչ, քրդերը և եզդիները՝ 6 %-ը՝ 50 000 բնակիչ, ռուսները՝ 2 %-ը՝ 20 000 բնակիչ։

16-րդ դարի սկզբին Իրանում հիմնված ղզլբաշների պետության օրոք պարսիկները նվաճում են Արևելյան Հայաստանը: Իրենց իշխանությունը հաստատելու նպատակով Սեֆյանները հիմնում են չորս խոշոր կուսակալություններ՝ Հյուսիսային Իրանի ու Հարավային Կովկասի տարածքում: Երևանի կուսակալությունը հիմնվել էր դեռ 14-րդ դարի վերջին՝ թուրքմենական Կարակոյունլուների տերության օրոք: Իրանական չորս խոշոր կուսակալություններից մեկը Երևանի խանությունն էր, որի գոյության ժամանակահատվածում՝ 1747-1828 թվականներին, Հայաստանի միատարր բնակչության մեջ զգալի մաս սկսեցին կազմել մուսուլմանները։ Ըստ Ջորջ Բուռնությանի՝ 19-րդ դարի առաջին քառորդում մուսուլմանները (այդ թվում՝ պարսիկները, թուրքմենները, ադրբեջանական թաթարները և քրդերը) կազմել են Երևանի խանության բնակչության 80 %-ը, իսկ հայերը՝ միայն 20 %-ը։ Այնուամենայնիվ վիճակագրական այս տվյալները գիտականորեն ապացուցված չեն։ Ի տարբերություն Երևանի նահանգի՝ հայերը շարունակեցին մնալ Գանձակի խանության բնակչության ճնշող մեծամասնությունը։ Այս մասին վկայում են մի շարք հայ և օտարազգի պատմիչներ