Category: Uncategorized

Սկսելով նկարագրել լեռնաշխարհի դիրքն ու սահմանները նախ նշենք թե ինչ է իրենից ներկայացնում լեռնաշխարհ տերմինը։

Լեռնաշխարհը ֆիզիկաաշխարհագրական հասկացություն է։ Այն  լեռնաշղթաների, լեռնազանգվածների, սարահարթերի և միջլեռնային գոգավորությունների համադրություն է, որոնք միասնորեն ունեն ծովի մակարդակից ընդհանուր բարձր տեղադրություն:

Հայկական Լեռնաշխարհի տարածքը վաղ երկրաբանական անցյալում եղել է Թետիս օվկիանոսի հատակում։ Թետիս օվկիանոսը զբաղեցնում էր Գոնդվանա և Լավրասիա մայրցամաքների միջև ընկած տարածքը։ Այս մայրցամաքներից հողմահարված, տեղատարված նյութերը միլիոնավոր տարիների ընթացքում նստել են Թետիս օվկիանոսի հատակին, առաջացնելով նստվածքների հզոր համալիր։ Հետագայում Գոնդվանայից պոկված Արաբա-Սիրիական խոշոր բեկորը շարժվելով հյուսիս ճզմել է Թետիսի գեոսինկլինալին՝ առաջացնելով «լեռնային կղզի»։

Երկրաբանական պրոցեսների արդյունքում Թետիս օվկիանոսի տարածքում ձևավորվել է Ալպ-Հիմալայան գեոսինկլինալային գոտին:

Ալպ-հիմալայան գեոսինկլինալ

Հայկական լեռնաշխարհը գտնվում է Հյուսիսային կիսագնդում: Ամբողջությամբ տեղադրված է մերձարևադարձային գոտում: Տեղադրված է Փոքր Ասիա թերակղզու արևելքից մինչև Կասպից ծով և Կոլխիդայի ու Կուր-Արաքսյան դաշտավայրերից մինչև Միջագետքի դաշտավայրը ձգվող տարածքում: Տեղադրված է Փոքրասիական բարձրավանդակի և Իրանական լեռնաշխարհի միջև։ Այն մոտ 500-700 մետրով բարձր է հարևան լեռնաշխարհներից և եզրավորված է ծալքաբեկորավոր լեռներով։ Այդ իսկ պատճառով էլ հաճախ կոչվել է լեռնային կղզի։ Լեռնաշխարհի միջին բարձրությունը 1850 մետր է։

Լեռնաշխարհը Միջերկրածովյան լեռնակազմական գոտու բարդ հանգույցներից է։ Այստեղ իրար են միակցվում ծալքաբեկորային լեռնաշղթաները, երիտասարդ հրաբխային լեռնազանգվածներն ու սարավանդները։ 

Հրաբուխներն ու երկրաշարժերը

Լեռնաշխարհն աշխարհում հրաբխականության վառ արտահայտություններ ունեցող տարածաշրջաններից է։ Այն դրսևորված է արտաժայթուկ և ներժայթուկ ձևերի բազմազանությամբ։ Ռելիեֆի ձևերը հատկապես ցայտուն են արտահայտված Միջնաշխարհի տարածքում։ Լեռնաշխարհը հրաբխային առաջացումների մի ընդարձակ տարածք է եզրավորված ծալքաբեկորավոր լեռներով։ Ծայրամասային լեռնաշղթաները հանդիսանում են բնական պատնեշ օդային զանգվածների ներթափանցման ճանապարհին։ Այդ իսկ պատճառով էլ տեղումների մեծ մասը թափվում է լեռնաշղթաների հողմահայաց լանջերին։ Դա է պատճառը, որ եզրային լեռները խոնավ են, իսկ ներքին շրջաններն աչքի են ընկնում կլիմայի ցամաքայնությամբ և չորությամբ։

Հայկական լեռնաշխարհը գտնվում է Ալպ-Հիմալայան երկրաշարժաակտիվ գոտում։ Երկրաշարժի ուժգնությունը կարող է հասնել 11 բալի։ Ամենասեյսմոակտիվ շրջաններն են՝ Երզնկայի, Արարատյան ու Շիրակի դաշտերը։ Սեյսմոակտիվ են նաև Վայոց Ձորի, Ջավախքի, Զանգեզուրի տարածաշրջանները։

Լեռնակազմական երևույթները Հայկական լեռնաշխարհում դեռևս շարունակվում են: Դրա վկայությունն են Սարակն ու Թոնդրակ գործող հրաբուխները:

Սարակնի կալդերան

Լեռնաշխարհը ջրաբաշխ է։ Ջրային ցանցը պատկանում է Սև և Միջերկրական ծովերի, Կասպից լճի  և Պարսից ծոցի ավազաններին։ Որպես լեռնային երկիր հարուստ է ստորերկրյա ջրերով, որոնք հիմնականում առաջանում են մթնոլորտային տեղումների ներծծման միջոցով։

Հայկական լեռնաշխարհի տարածքն ու սահմանները

Լեռնաշխարհի սահմանները տարբեր երկրաբաններ ու աշխարհագրագետներ տարբեր կերպ են նշել։

Ըստ Գ.Թ. Շիրինյանի ֆիզիկաաշխարհագրական համալիր մեթոդի և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների համադրմամբ ստացված դիտարկման Հայկական լեռնաշխարհի ծայրակետի աշխարհագրական սահմաններն են

Հյուսիսում՝ նրա սահմանը Եշըլիրմակի գետաբերանից Սև ծովի ափագծով ձգվում է մինչև Ճորոխի գետաբերան, ապա լեռնաշխարհը եզրավորող ծալքաբեկորավոր լեռների հյուսիսային և հյուսիս-արևելյան ստորոտներով շարունակվելով դեպի արևելք, հպվում է Կասպից ծովին:

Արևելքում՝ Կասպիական ծովափով ձգվում է մինչև Սեֆիդռուդի գետաբերանը, հետո այդ գետահովտով (90-60 մ լայնության շերտով) ձգվելով հասնում է Կզըլուզեն գետի ակունքը ու բարձրանում է Արմածին լեռնագագաթը (3173 մ):

Հարավում՝ սահմանագիծը անցնում է Միջագետքի հարթավայրի հյուսիսային եզրով, որտեղով անցնում է Արաբական և Եվրասիական քարոլորտային սալերի առճակատման գիծը, ու կտրելով Եփրատը միանում է Լևանտինյան բեկվածքագծին (Պազարճիկի գոգավորությունում)

Արևմուտքում՝ Մարաշի գոգահովտով, ապա Զահան գետով շարունակվում է հոսանքով վեր, հյուսիսիսց շրջանցում Բինբողա և Կիլիկյան Տավրոս լեռնաշղթաները, հետո Կըզըլըրմակի հովտով ձգվում Սվազի գոգհովիտ: Այնուհետև անցնելով լեռնանցքային անջրպետը, մտնում է Եշիլիրմակի հովիտ ու այդ գետով ընթանում մինչև Սև ծով:

Ըստ Գ.Թ. Շիրինյանի ֆիզիկաաշխարհագրական համալիր մեթոդի և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների համադրմամբ ստացված դիտարկման Հայկական լեռնաշխարհի տարածքը կազմում է 512 000 ք․կմ։

Եթե չլիներ չարություն կյանքը ավելի անհետաքրքիր կլիներ,չէր գնահատվի մարդկանց բարությունը։Նույնիսկ մարդկաց չարությունը օգնեւմ է դիմացինին հասնել իրենց երզանքներին և դառնալ ավելի լավը։Սակայն չար բառը շատ հարաբերական է քանի որ մարդը կարող է մեկի հետ լինել շատ չար և կոպիտ իսկ մյուսի հետ շատ բարեհամբույր։Չարությունը մարդու մոտ նաև առաջանում է նախանձությունից մարդիկ ուրիշների մոտ տեսնելով հաջողություն սկսկում են նախանձել և չարանալ մարդության հանդեպ։Առանց չարության չէր գնահատվի բարությունը բարին կդառնա հասանելի բոլորին իսկ երբ չարությունը շատ է լինում մարդիկ ավելի շատ են գնահատում բարությունը և դժվար են գտնում բարի մարդկանց։

Իմ կարծիքով այս երկու հատկանիշներրից մրադը չափավոր պետք է ունենա իր մեջ;Շատ ժամանակ լինում է երբ մարդը այդ իրավիճակում պետք է մտածի միայն իր մասին և լինում են այնպիսի դեպքեր երբ մադը պետք է մոռանա էգոիզմի մասին և մտածի միայն դիմացինի մասին։Սակայն կան մարդիկ ում մոտ էգոիզմը առաջին տեղում է նրանք մտածում են միայն սեփական անձի մասին, իրենց համար միևնույն է իրենց շուրջը կատարվող ամեն բան։Իսկ երբ ալտուիզմն է գերակշռում մարդու մեջ նա սկում է հոգ տանել բոլորի մասին և մոռանում է անձնական շահերը։Իմ կարծիքով ալտուիզմը նաև բնորոշում է նաև մարդու անսահման բարությունը։Սակայն մարդուն տրված է կյանք և նա պետք է ապրի իր կյանքը և մտածի իր մասին։

Մարդկանց տարբեր տեսակներ կան սակայն այդ տտեսակները բնութագրվում են երկու բառերով կամ բարի կամ չար։Եթե մի մարդու հետ շբվելուց նրա վերաբերմունքը մեզ դուր չի գալիս կարող ենք բնութագրել նրան որպես չար կերպար,կամ շատ հաճախ ընկերներից լսում ենք այդ մարդու մասին վատը և առանց նրա հետ շբում ունենալու վատ կարծիք ենք կազմում սակայն դա այդքանել ճիշտ չէ ։Կան մարդիկ ովքեր մտածում են եթե ուրիշների հետ շբվեմ կոպիտ, վիրավորեմ նրանց կարող եմ շատ ուժեղ մարդու տպավորություն թողնել բոլորի վրա սակայն նրանք չեն հասկանում թե իրենց այդ պահվածքով ինչքան են վիրավորում դիմացինին։Այդ պահվածքի պատճառով կարող են մնալ միայնակ առանց ընկերների ։Իսկ կան մարդիկ ովքեր անկեղծ շբվում են մարդկանց հետ նվիրվում են նրաց և պատրաստ են ամեն հարցում օգնել իրենց ընկերներին։Կան նաև մարդիկ ովքեր շատ էգոիստ են ոչ ոքի մասին չեն մատծում են իրենց մասին և իրենց համար մեկ է թե ինչ է կատարվում իրենց ընկերների և հարազատների հետ։Ես ինձ չեմ համարում էգոիստ քանի որ ինձ միշգտ հետաքրքում է ինձ շրջապատող մարդկաց խնդիրները և ամեն կերպ փորձում եմ օգնել նրանց։Շբման մեջ միշտ այնպես եմ անում որ իմ խոսքերը չվիրավորեն իրենց։Իմ կարծիքով մարդկանց պահվածքը գալիս է նաև իրենց շրջապատից իրենց ընկերներից ինչքան լավ և բարի են լինում ընկերներտ այդքան մարդկան և կյանքի հանդեպ սերը ավելի մեծ է լինում։

Կրոնը հավատքների և գործելակերպի միասնական համակարգ է ՝ կապված սրբազան բաների հետ:

Կրոնը ծագել է մարդու հետ՝ նախնադարյան շրջանում։ Հայտնի են կրոնի ծագման բազմաթիվ մեկնաբանություններ։ Աստվածաբանությունը  և իդեալիզմը քարոզում են որ կրոնը բխել է համաշխարհային ոգուց, անհատի ներքին ապրումներից ու պահանջներից։ Աթեիստները ասում են, որ ոչ թե կրոնն է մարդուն ստեղծել, այլ մարդը՝ կրոնը։ Հայ առաջավոր մտածողները նույնպես գտնում էին, որ կրոնի երկրային ծագում ունի։ Միքայել Նալբանդյանը պնդում էր, որ կրոնը տգիտության և սարսափի արդյունք է, իսկ Ստեփանոս Նազարյանի կարծիքով՝ բնական երևույթները ճիշտ չհասկանալու։ Կրոնը առաջացել է բնական և հասարակական ուժերի դեմ նախնադարյան մարդու պայքարի հարաբերական անզորությամբ։

Համաշխարհային հինգ կրոններն են՝ Արևապաշտությունը, Զրադաշտականությունը, Բուդդայականությունը, Քրիստոնեությունը և Մահմեդկանությունը։

Արևապաշտությունը-ը համաշխարհային կրոնադիցաբանական համակարգ է։ Հնագույն ժամանակներից Արևը եղել է երկրպագության առարկա և աստվածացվել է տարբեր ժողովուրդների կողմից։

Զրադաշտականություն-ը աշխարհի ամենահին գործող կրոններից մեկը։ Միաստվածային կրոն է, հիմնված է բարու և չարի հակադրության և վախճանաբանության վրա՝ կանխատեսելով չարի վերջնական ոչնչացումը։

Բուդդայականություն-ը րենից ներկայացնում է դհարմա՝ ներառելով սովորույթների, հավատների ու հոգևոր գործառույթների համակարգ, որը հիմնված է գլխավորապես Սիդհարթա Գաուտամայի ուսմունքի վրա։

Քրիստոնեություն-ը միաստվածային կրոն, հուդայականության և իսլամի հետ մտնում է աբրահամական կրոնների խմբի մեջ, իսլամի և բուդդիզմի հետ մեկտեղ մտնում է երեք համաշխարհային կրոնների թվի մեջ։

Մահմեդականություն-ը միաստվածային կրոն է, որի համաձայն կա միայն մեկ աստված՝ Ալլահը, և Մուհամմադը աստծու մարգարեն է: Այն աշխարհի երկրորդ ամենամեծ կրոնն է 1.8 միլիարդ հետևորդներով։ Աշխարհի բնակչության 24%-ըառավել հայտնի են որպես մուսուլմաններ:

Տոհմացեղային կամ նախնադարյան հասարակության իշխող կրոնների մեջ մտնում են Մոգությունը, Կախարդությունը, Ոգեպաշտությունը, Տոտեմիզմ, Ֆետիշիզմը և Անիմիզմը։

Ազգային կամ մեկ էթնիկական կազմըավորմանը վերաբերող կրոնների մեջ են մտնում Միթրաիզմը, Զերվանիզմը, Մազդեիզմը, Հինդուիզմը, Հուդայաիզմը, Ջայնիզմը և Սինտոյիզմը։

Իր շատ հատկանիշներով կրոնը կապվում է իդեալիզմի հետ սակայն այսօր անհամատեղելի չէ գիտական մտածողության հետ։ Ժամանակակից զարգացած աշխարհում պայմաններ են ստեղծվում մարդկանց գիտակցությունը կրոնական հայացքներից ազատելու համար։ Այս գործում խոշոր դեր ունի նաև նյութական՝ իրատեսական դաստիարակությունը։

Армянская притча
Հայկական առակներ

Женский порядок

Некто строил дом. Закладывая фундамент, он сначала клал кирпич, а на него камень.
Прохожий спросил:
— Что ты делаешь, братец? Сначала кладут камень, а на него кирпич.
Каменщик засмеялся и ответил:
— Я скоро собираюсь жениться, придёт жена, всё вверх дном перевернёт.

Կանացի կարգ ու կանոն
Ինչ-որ մեկը  տուն էր կառուցում։ Հիմքը դնելիս նա առաջինը  աղյուսն է շարում, իսկ հետո նրա վրա դնում քարը։
Անցորդը հարցնում է.
-Ինչ ես անում եղբայր, առաջինը դնում են քարը,  հետո` աղյուսը։
Պատշարը ծիծաղում է և ասում.
-Ես շուտով  ամուսնանալու եմ, կգա կինս, և ամեն ինչ գլխի վայր կշրջվի։

Гость должен уйти вовремя

Один человек пришёл в гости к своему знакомому. Обрадованные встречей, гость и хозяин обнялись, расцеловались, стали расспрашивать друг друга о здоровье, о здоровье детей и жён, не зная, как выразить свою радость. Хозяева бросили к ногам гостя ленту зелёно-красного цвета и всё спрашивали, как случилось, что он приехал, что он вспомнил хозяев.
— Ну, жена, готовь постель гостю, прикажи зарезать курицу, подай вина, завари кофе, приготовь обед.
Жена постелила гостю разукрашенный розами арцахский ковёр, сверх ковра постелила матрац, сверх матраца одеяло и, наконец, подушку.
Через день хозяева убрали подушку, через два — одеяло, через три — матрац. На четвёртый день гость стал прощаться с хозяевами и собрался уходить. Хозяева дома спросили:
— Почему уходишь от нас так рано, что случилось, чем мы тебе не угодили, кто тебя обидел? Не уходи, оставайся ещё.
Гость ответил:
— Вы мне ничего плохого не сделали, а ухожу я не рано. Я должен был уйти тогда, когда вы убрали подушку.

Հյուրը պետք է ժամանակին հեռանա
Մի մարդ այցելում է իր ընկերոջը։ Ուրախ լինելով հանդիպման համար`  նրանք գրկախառնվում են, համբուրվում, հարցուփորձ անում իրենց, իրենց ընտանիքի առողջության մասին` չիմանալով, թե այլ կերպ ինչպես արտահայտեն իրենց ուրախությունը: Տանտերերը հյուրի ոտքերի տակ փռեցին  կանաչ-կարմիր  ժապավեններ և սկսեցին հարցնել, թե ինչպես է, որ նա հիշել է իրենց: 
-Դե, կնիկ,  պատրաստիր հյուրի համար անկողին, հրամայիր հավ մորթել, գինի հյուրասիրիր, սուրճ եփիր,  ընթրիք պատրաստիր։
Կինը փռում է ծաղկազարդ արցախյան գորգը, վրան փռում ներքնակը, ներքնակի վրա` ծածկոցը, իսկ վերջում` բարձը։
Մի օր հետո տանտերերը վերցնում են բարձը, երկու օր հետո` ծածկոցը ,երեք օր հետո` ներքնակը։ Չորրորդ օրը հյուրը  հրաժեշտ է տալիս տանտերերին և պատրաստվում է հեռանալ։ Տանտերերը հարցնում են.
-Ինչու՞ ես  այդքան շուտ գնում, ի՞նչ է եղել, մենք քեզ չե՞նք նեղացրել։ Մի գնա, մի քիչ էլ մնա։
Հյուրը պատասխանում է.
-Դուք ինձ ոչ մի վատ բան չեք արել, ես շուտ չեմ գնում, ես պետք է գնայի այն ժամանակ, երբ ո վերցրեցիք բարձը։

Зло старухи

Старуха, взяв головешку из костра, поспешила в сторону моря.
— Старуха, куда ты спешишь, — спросили её люди.
— Иду поджечь море.
— А разве можно море поджечь, — недоумевали люди?
Но старуха знала своё дело. Не оборачиваясь назад, она сказала:
— Я своё зло совершу. Захочет море — пусть горит, не захочет — как угодно…\\

Ծեր կնոջ վատությունը

Ծեր կինը, վերցնելով խարույկից կրակը,  շտապում է դեպի  ծովը։
-Ու՞ր ես շտապում,- հարցնում են մարդիկ:
-Գնում եմ` վառեմ  ծովը:
-Բայց մի՞թե  հնարավոր է վառել ծովը, -տարակուսած հարցնում են  մարդիկ։
Բայց ծեր կինը գիտեր իր գործը։
-Ես իմ վատությունը կանեմ։ Կցանկանա ծովը, թող այրվի, չի ցանկանա, իր գործն է։

23.

1)(3a-2b)²-(a+b)²=(3+a+2+b-a+b)(3-a+2-b+a-b)

2)(5p-3q)²-(2q-p)²=(5+p+3+q+2q+p)(5+p+3q-2q+p)

3)(m+n)²-(2m-n)=(m+n+2+m-n)

4)(x+2y)²-(x-1)²=(x+2+y+x+1)(x-2-y-x+1)

5)4(a-b)²-(a+b)²=(a+b+a-b)(a-b-a+b)

6)(m+n)²-(m-n)²=(m+n+m+n)

 

24.

1)m²+n²+2mn=(m+n)²

2)x²+2x+1=(x+2x)²

3)(x²-2x+1)=(x-2x)²

4)(4a²+4a+1)=(4a+1)²

 

 

28.

1)7m²-7=7(m-1)(m+1)

2)x³-x=3(x+)(x-1)

3)5a³-5a=5(a+1)(a-1)

4)a³b=ab³=3(3a+b)(3a-b)

5)3m³-3²=3m(m²-n²)=3m(m-n)(m+n)

6)7a²-28b²=7(a-2b)․(a+2b)

7)20x²-45y²=5(4x²-9y²)=5(2x²-9y²)5(2x)²=5(2x-3y)(2x+3y)

10)7a²b²-63a²c²=7a²(b²-3c)(b+3c)

11)p⁴q⁴-p² q⁴=q(p⁴-q³)(p⁴+q³)

 

34.

1)x²+2y²-z²-3xy-yz=x²+y²-z²-3xy

2)xⁿ+¹²-2xⁿ+⁶ y⁶+xⁿ+y¹²

3)x⁵ +2x⁴+x³-9x²-22x-5=(x²+2x++5)(x³-4x-1)

4)(a-b)⁴+(b-c)⁴+(c-a)⁴=(a-b+b-c+c+a)⁴

21.

1)2a(b+c)+b+c=(b+c)(2a+1)

2)4x(y-z)+y-z)

3)3a(x+y)-x-y=3a(x+y)+x+y

4)2k(m-n)+n-m=2k(m-n)-m-n

5)2y(x-y)-x+y=2y(x-y)+x+y=(x+y)(2y+1)

6)3b(a+b)-a-b=(a+b)(3b+1)

 

23.

1)(1+x)² – (y+z)²=(1+x+y+z)(1+x-y-z)

2)(m²-n)²-(1+p²)²=(m²+n+1+p²)(m-n+1+p)

3)(4-7a)²-(8b-9c)²=(4-7+a)-(4-7+a-8+b-9-c)

4)(m+n)²-(4-5p)²=(m+n-4-5-p)(m+n-4-5-p)

5)(2x+3)²-(x-1)²=(2x+3-x-1)

 

24

1)a²+2ab+b²=(a+b)²

2)a²-2ab+b²=(a-b)²

3)a²+6a+9=(a+3)²

4)a²-6a+9=(a²-3)²

5)2cd+d²+c²=(d²+c²)

1)(m+n)²=m²+n²

2)(p-q)²=p²-q²

3)(c-d)=c²-d²

4)(2+a)²=2²+a²

5)(3-b)²=3²-b²

6)(x+5)²=x²+5²

7)(x+1)²=x²+1²

8)(3a-b)²=3a²-b2

9)(5z+1)²=5z²+1²

10)(a-4)²=a²-4²

 

10.

1)2x+2y=2(x+y)

2)5m-5n=(m-n)

3)10p-5q=5(2p-q)

4)12c+8b=2(6c+4b)

5)6a+9b=3(2a+3b)

6)6a+9b=3(2a+3b)

7)ax-ay=a(x-y)

8)mn+n=m(n)

9)cd-bc=c(d-b)

10)ab+b=a(b+b)

11)mx-m=m(x-1)

 

20.

1)a(x+y)+b(x+y)=a(x+y)-b(x+y)

2)x(a+3)=x(a+3)=(x-y)(a+3)

3)a(x-4)+b(x-4)=(x-4)(a+b)

4)m(k+1)-n(k+1)

5)3a(a-b)+2b(b-a)=3a(a-b)=(a-b)(a+b)

6)5x(y+z)-4y(y+z)=(y+z)(5x-4y)

7)6m(p-3)+3n(p-3)=(p-3)(6m+3n)

8)7p(p-q)-21q(p-q)(7p-21q)

9)x(a-b)+y (b-a)=x(a-b)-y(a+b)=(a-b)(a+b)

10)a(m-n)-b(m-n)=(m-n)(a-b)

5.1)(×+2)⋅5=5×+10

2)6(3y-4)=18y-24

3)(2m+3n)⋅7=14m+21n

4)c(2a+5b)=2ac+5bc

5)-4a(3b-2a)=-16a+8a

6)(5x+3y)⋅2x=-10y+6xy

7)(3a-4b+5c)⋅(-2)=-6-8b-10c

8)x³(x²+x-2)=x⁵-x⁴+2x³

9)(3y²+4y-1)⋅(-5y⁶)=-15y¹²-20y⁶+6y⁶

10)4a³(2a³-5a-3)=8a⁹-20a-12a³

11)(-4z⁵+2z²-10z)⋅2z³=-8z¹⁵-4z⁶-20z³

 

6.

1)(5x+1)(2x+4)=5x+2x+4+1=7x+5

2)(3b+2)(4-b)=3b+b+2-4=4b-2

3)(2y-5)(4y-3)=2y-4y+5-3=-2y-2

4)(3a+4)(2a-3)=3a+2a+4-3=5a+1

5)(7z-3)(5z-2)=7z-5z-3-2=2z-1

6)(2-4x)(1-3x)=2-1+4x-3x=1+1x

7)(3-2x)(5x+1)=3-1-2x+5x=1-7x

8)(4b-5c)(3b+4c)=4b-3b-5c+4c=1b-9c

9)(2x-5y)(2y-3x)=2x-3x+5y-2y=1x+8y

10)(4a²+5b²)(3a²-4b²)=4a²+3a²-5b²-4b²=7a²-1b²

 

7.

1)(a³)²=a⁶

2)(x²)⁴=x⁸

3)(-y⁴)³=-y¹²

4)(x⁵)⁴=-x²⁰

5)(-c⁸)⁵=-c¹³

6)(x³)⁷=x¹⁰

7)(-y¹⁵)³=-y¹⁸

8)(b⁶)²=b⁸

9)(z³)ⁿ=z³+ⁿ

10)(yκ)⁵=yk⋅⁵

11)(x²ⁿ)⁸=x²ⁿ⋅⁸